Geo-Elements Blog

Rijksgebouwendienst draagt WKO-expertisetool over aan ISSO

2012-02-22T05:28:00.002-08:00

De Rijksgebouwendienst biedt marktpartijen de gelegenheid gebruik te maken van de WKO-expertisetool, een ontwerp - en beheerinstrument voor warmte en koude opslaginstallaties. Directeur Alex Vermeulen van de Rijksgebouwendienst tekent hiervoor vandaag een overdrachtsovereenkomst met ISSO, het kennisinstituut voor de installatiesector, vertegenwoordigd door directeur Rob van Bergen. Door dit instrument over te dragen aan ISSO stelt de Rijksgebouwendienst de markt in staat om op een genormeerde wijze de gevraagde kwaliteit te leveren en zo faalkosten in ontwerp, uitvoering en beheer te voorkomen. De WKO-expertisetool is een marktgedragen instrument met gestandaardiseerde WKO-concepten en monitoringseisen. Hiermee wordt de kwaliteit geborgd en vooral de kosten voor onderhoud en beheer van een warmte en koude opslaginstallatie verlaagd. De Rijksgebouwendienst heeft de WKO-expertisetool

Aangepast jutteren houdt WKO-bron in conditie

2012-02-22T03:24:00.001-08:00

Nijverdal - Bronnen voor onder meer WKO-systemen blijven open met een aangepaste jutterbehandeling. De methode die Q-Flow International uit Nijverdal daarvoor ontwikkelde bepaalt zelf wanneer de bron weer de maximale capaciteit heeft bereikt.Mede daardoor kan het herstel wat het bedrijf betreft nooit te lang duren en het resultaat dus ook niet averechts uitpakken. De methode van Q-Flow meet wat er tijdens het herstel gebeurt en zet deze waarden af tegen de gegevens van de bron. Met jutteren wordt het water in de bron zonadig onder druk gezet en weer losgelaten dat een verstopping van de bron loskomt.

Bouw wacht monsterlijk banenverlies

2012-02-22T03:23:00.003-08:00

Den Haag - De Zuid-Hollandse bouwsector wordt bedreigd door een “monsterlijk banenverlies”.

Dat zegt Niels Ruyter, regiomanager Randstad Zuid van Bouwend Nederland. Hij wijst op de nieuwste cijfers van het Economische Instituut voor de Bouw (EIB). Daaruit blijkt dat de bouwproductie in Zuid-Holland dit jaar met 10 procent zal krimpen.

“Ofwel: dit jaar moeten we rekenen op 665 miljoen euro minder omzet dan in het voorgaande jaar. Dit staat gelijk aan een verlies van 5500 banen”, aldus Ruyter, die de politiek oproept maatregelen te treffen.

WKO in duurzaam fietspad

2012-02-21T05:55:00.003-08:00

Ingenieursbureau Tauw heeft een concept ontwikkeld voor een duurzaam fietspad. In onderstaande schets zijn verschillende innovaties weergegeven die kunnen bijdragen aan de toekomstige realisatie van dit fietspad.

WKO om fietspad ijsvrij te houden(Copyright: Tauw)

Om te beginnen kunnen bouwbedrijven bij de aanleg van het fietspad, gebruik maken van duurzame materialen. Tauw denkt hierbij aan baggerspecie als fundering en gerecycled asfalt, die mogelijk bij een lagere temperatuur (70-100 graden Celsius) gelegd kan worden.

Om het fietspad te verlichten oppert het ingenieursbureau de toepassing van hun klimaatneutrale lichtmast, die zij in 2010 ontwikkelden. Deze lichtmast is gemaakt van ingezameld plastic en heeft een levensduur van 70 jaar. Verder toont de schets ook lichtmasten die werken op zonnecellen.

Voor het omlaag brengen van de hoeveelheid lichtenergie is het mogelijk om reflecterend asfalt toe te passen. Hiermee kunnen gemeentes tot 50% besparen op lichtenergie terwijl het lichteffect gelijk blijft. Een andere optie is het gebruik van geleide verlichting die de route markeert. Wel kan dit ten koste gaan van het veiligheidsgevoel, doordat het zicht op lange afstand afneemt.

Ook voor het begaanbaar houden van fietspaden in de winter, biedt Tauw een oplossing. Zij komen met een voorstel voor het toepassen van Warmte Koude Opslag (WKO). Door warmte in de zomer op te slaan kan die in de winter de weg ijsvrij maken en houden. Bijkomend voordeel is dat het asfalt in de zomer gekoeld wordt, waardoor het bitumen in het asfalt hun verwekingspunt niet bereiken en het asfalt gespaard blijft.

Verschillende partijen hebben belangstelling getoond voor deze duurzame innovaties. Tauw heeft inmiddels, in opdracht van de gemeente Zutphen, bekeken welke duurzame innovaties mogelijk zijn voor het bedrijventerrein De Mars. Verder wil de Fietsersbond het concept van Tauw integreren in een ‘green deal’ met het Rijk, het bedrijfsleven en belangenorganisaties.

Conceptschets duurzaam fietspad (Copyright: Tauw)

Bijvangst leidt tot strikt beleid bij behandeling vergunningaanvragen aardwarmte

2012-02-20T07:33:00.001-08:00

Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) heeft een brief gestuurd aan bedrijven die boren naar aardwarmte. In de brief wordt gewezen op de eisen die gelden voor het winnen van aardwarmte. De eisen betreffen vooral veiligheid en een blijvend toezicht van experts op de aardwarmtewinning. De aankondiging van 'strikt' beleid bij de behandeling van vergunningaanvragen is een direct gevolg van de bijvangstproblematiek bij de eerste projecten. De strenge eisen werken vertragend op de vergunningprocedure aldus Victor van Heekeren, voorzitter van het Platform Geothermie.

De risico's van boringen nemen toe wanneer niet alleen water, maar ook olie of gas omhoog komt. Het ministerie van EL&I merkt in de brief op dat dit 'vaker dan in eerste instantie verwacht' blijkt te zijn. Het is belangrijk dat voldoende kennis aanwezig is. Experts moeten de boorplannen goedkeuren en ook paraat zijn tijdens de winning van aardwarmte zelf.

Het ministerie vraagt bij de behandeling van aanvragen bijvoorbeeld monitoring van het winningsproces: "Hoe garandeert u beschikbaarheid van voldoende geschoold personeel?", zo wordt gevraagd. Voor een tuinder gaat dit niet zonder het inhuren van externe diensten. Het ministerie van EL&I stelt in de recente brief dat er 'geen nieuwe vergunningen meer worden verleend, voordat duidelijk is dat de aanvrager voldoet aan de genoemde eisen'.

Van Heekeren meldt op de hoogte te zijn van de strenge opstelling van het ministerie van EL&I. Hij is het daar mee eens, want veiligheid moet volgens hem voorop staan. Vooral waar het gaat om de eis dat, ook als de boorinstallatie weg is en de productie een feit is, experts achter de hand moeten zijn. "Het is een zware discussie", zegt Van Heekeren. "Aardwarmte is voor tuinders een eigen bron van energie, om minder afhankelijk te zijn."Dat zij 'NAM-achtige' partijen moeten inschakelen om aan die zelfstandige energiewinning te gaan doen, valt niet altijd lekker", aldus de voorzitter.

De discussie over de hoge veiligheidseisen en ook financiële draagkracht van initiatiefnemers zorgt volgens Van Heekeren voor wat vertraging in de behandeling van de tientallen vergunningaanvragen die er momenteel staan voor geothermie. Toch verwacht hij dat er meer dan tien partijen mee zullen doen in de naderende aanvraagronde voor SDE+-subsidie.

bron: Energiek2020, 20/02/12

Renovatie monumentaal pand The Bell in Amsterdam

2012-02-20T06:37:00.002-08:00

Woningcorporatie Stadgenoot heeft het voormalig 'Rijksgoederen Magazijn voor Kleeding en Uitrusting', dat nu bekendstaat als kantoorpand 'The Bell', duurzaam gerenoveerd van een G naar een A+ label.

Transformeren
In ons land zijn er slechts een handvol monumentale panden, die als energiezuinig te boek staan. Het Amsterdamse kantoorpand The Bell aan de Sarphatisstraat is er daar één van. Het project sluit aan bij de maatschappelijke opgave om leegstand van gebouwen tegen te gaan en vastgoed duurzaam te transformeren.

Maatregelen
Diverse duurzame maatregelen, zoals hoogwaardige dag- en gevelisolatie, HR++-glas en wko-opslag (monobron), inclusief energiedak, zijn toegepast. Ook heeft The Bell regelbare ventilatie met warmteterugwinning en energiezuinige verlichting. Het pand van 6.700 m² b.v.o. heeft naast de extreem energiezuinige status ook een flexibel en servicegericht verhuurconcept.

In het pand wordt aanwezigheidsdetectie gebruikt. Verder zijn architectuur en leefbaarheid met elkaar verbonden door comfort als uitgangspunt te nemen tijdens het ontwerp. Door de lichte ruimtes en hoge plafonds ontstaat er een prettig werkklimaat. De donkere gangen zijn omgevormd tot levendige, lichte straten die verbonden zijn via een imposant trappenhuis in het hart van het pand.

Bijzonder technisch detail is dat de koppen van de balken onder de verdiepingsvloeren verwarmd worden, dat zorgt voor minder energieverlies. Dit is een zeer innovatieve toepassing. Er is een energiedak op een historisch dak geplaatst.

Ketenintegratie
Ketenintegratie is het uitgangspunt geweest bij het ontwerp. Uitvoerende partijen zijn bijvoorbeeld heel vroeg betrokken bij de planuitwerking.

Verhuurconcept
Het verhuurconcept is gebaseerd op het verhuren van kleine units, van gemiddeld 25 m², met een contract dat per maand op te zeggen is. Ideaal voor startende en kleinschalige huurders en dat alles in een gebouw, dat voldoet aan de eisen van morgen. Huurders kunnen onder andere gebruik maken van de bemande receptie.

Er is een conciërge, er zijn vergaderruimtes te huur en een plek waar alle huurders bij elkaar kunnen komen, de social space. Ook de catering is via de centrale receptie te regelen. De naam van het gebouw slaat overigens terug op het hoge serviceniveau: men hoeft maar te bellen en het wordt geregeld.

Aardwarmteproject beslist over problemen filterbuizen

2012-02-17T07:00:00.000-08:00

Aardwarmteproject Green Well Westland neemt dezer dagen een beslissing over methoden om gerezen problemen met filterbuizen op te lossen. Of er komt een aanpassing van de bestaande situatie of er komt een nieuwe boring.

Het project in Honselersdijk kampt sinds zo’n anderhalve week met tegenslag, waaraan tot nu toe weinig ruchtbaarheid is gegeven. In de geboorde schacht zijn dieper dan zo’n 2.500 m filterbuizen muurvast komen te zitten waardoor ze nog niet hun eindplek bereikt hebben. Die buizen moeten dienen voor uitwisseling van het aardwarmte-water.

Beneden kijken met camera
Volgens woordvoerder Jos Scheffers van de bij het project betrokken kwekerij Zeurniet wordt nu met cameratechniek bekeken wat er beneden precies aan de hand is. Onbekend is wat de oorzaak is. Dit zou instorting kunnen zijn, wat overigens een niet onbekend fenomeen is in de boorwereld.

Mogelijk ’side track’-boring
Na analyse van de camerabeelden wordt in het weekend van zaterdag 18 en zondag 19 februari beslist hoe de problemen worden opgelost. Of er komt een aanpassing van de nu gebruikte filterbuizen in de bestaande boorschacht of er wordt een ’side track’ geboord waarin nieuwe filterbuizen komen.

De aanpassing kan betekenen dat de vastgelopen filterbuizen worden gelaten voor wat ze zijn. Op een niveau van 200 á 300 m hoger worden dan nieuwe buizen ingebracht. Maken van een side track zou een nieuwe boring van de laatste 500 á 600 m betekenen. Scheffers betreurt dat het project tot nu toe een vertraging van dik twee weken heeft opgelopen.

Vitens stort vier ton in noodfonds De Teuge

2012-02-09T05:39:00.001-08:00

ZUTPHEN - Waterbedrijf Vitens stort 400.000 euro in het noodfonds voor woonwijk De Teuge. Eerder al stopte de gemeente Zutphen 200.000 euro in het noodfonds waarmee de aanhoudende problemen met het systeem van warmte- en koude-opslag in de nieuwbouwwijk op De Hoven moeten worden opgelost.

"De problemen voor de bewoners duren nu al zo lang; daar moet een snelle oplossing voor komen", zegt Kim van Gameren, woordvoerder van Vitens. "Door 400.000 euro in het noodfonds te stoppen nemen we onze verantwoordelijkheid, wat overigens niets zegt over de schuldvraag.

Enschede krijgt warmte uit riool

2012-02-06T05:00:00.000-08:00

‘Het is smerig en het stinkt’, zegt uitvinder Urs Studer over rioolwater, ‘maar het is ook een ideale warmtebron.’

Rioolwater is er immers altijd, het stroomt en het is warm. De Zwitserse ingenieur bedacht daarom een systeem om warmte uit rioolwater te winnen. De basis is een warmtewisselaar die bestaat uit een betonnen goot met leidingen. De goot verkleint de doorsnede onderin een rioolbuis. Hierdoor stroomt het rioolwater altijd snel genoeg, ook bij een lage waterstand. Het kostte hem meer dan tien jaar om betonelementen te ontwerpen die robuust genoeg zijn om vijftig jaar – de levensduur van een riool – mee te gaan. Wereldwijd liggen nu zo’n vijftig zogenaamde riothermie-installaties in riolen; Nederland krijgt volgend jaar de eerste twee systemen.

De gemiddelde temperatuur waarmee water het riool in stroomt, is 23 graden Celsius, terwijl het riool zelf op een winterse dag een graad of zes is. De warmtewisselaar kan dit temperatuurverschil gebruiken om energie terug te winnen. Met warmtepompen is deze riothermie nuttig te gebruiken om huizen te verwarmen of van warm tapwater te voorzien. De energie kan ook worden gebruikt om gebouwen te koelen en om onbalans in een wko-systeem (warmte- en koudeopslag) te verminderen. Studers bedrijf Rabtherm in Zürich heeft wereldwijd zo’n vijftig systemen geleverd, waarvan een stuk of veertig in Zwitserland.

‘De stank viel mee’
‘Bij een modern, geïsoleerd huis verdwijnt dertig procent van de warmte door het rioolputje’, zegt ingenieur Harry de Brauw (31), adviseur bij ingenieursbureau Tauw. Niet alleen tijdens het douchen. ‘Vergeet de wasmachine en de spoelbak niet’, zegt hij. Voordat het toilet doorspoelt, heeft een huis het water in de spoelbak immers opgewarmd van een graad of tien tot kamertemperatuur. De Brauw is wel eens op zijn hurken door een grote rioolbuis in Dübendorf, een voorstad van Zurich, gewaad om een riothermiesysteem van dichtbij te bekijken. ‘De stank viel mee’, merkt hij op.

Om een efficiënte riothermiecentrale te bouwen, heb je zo’n vijfduizend huisaansluitingen nodig. Een centrale kan honderd huishoudens van warm tap- en verwarmingswater voorzien. Wanneer een warmtepomp de warmte gebruikt om water op te warmen tot zestig graden Celsius, is de Coefficient of Performance (COP), de verhouding tussen het elektriciteitsgebruik van de warmtepomp en de geleverde energie, 4. Wanneer een warmtepomp de temperatuur doet toenemen tot 35 graden voor vloerverwarming, is een COP van 6 haalbaar. De investering wordt in sommige gevallen in zes jaar terugverdiend met energiebesparing.

In Nederland bouwt energiebedrijf Eneco nu het eerste riothermiesysteem in de Afvalwaterzuiveringsinstallatie Harnaschpolder nabij Delft. De warmte zal worden gebruikt voor het verwarmen van woningen en andere gebouwen in de nieuwbouwwijk Harnaschpolder. De gemeente Enschede wil volgende jaar het riool tussen de stad en de rioolwaterzuivering, een leiding met een diameter van 2,2 m (de dikste van Nederland), voorzien van een riothermiesysteem. Tauw adviseert Kroondehly, de Nederlandse leverancier van de installatie van Rabtherm. Het riool, waarop tienduizenden Enschedeërs hun douche en toilet lozen, moet een appartementencomplex van 220 woningen van warmte gaan voorzien.

Duurzaam ExtraVerde opgeleverd

2012-02-06T04:09:00.001-08:00

Dura Vermeer Bouw Leidschendam heeft het duurzame kantoorgebouw ExtraVerde, in het Prins Alexanderkwartier in Den Haag-Ypenburg, aan projectontwikkelaar OVG opgeleverd.

Het gebouw, ter grootte van ruim 5.800 m², kenmerkt zich door een zeer duurzaam ontwerp waarbij de nieuwe Nederlandse beoordelingsmethode BREEAM leidend is geweest. Het gebouw kreeg in juni 2010 het allereerste BREEAM-NL Nieuwbouw ontwerpcertificaat met de score ?Excellent'. ExtraVerde heeft onder meer warmte- en koude opslag, een mossedum dak met vleermuisonderkomen en atrium, waterbesparende maatregelen voor de toiletvoorzieningen en slimme installaties met aanwezigheidsdetectie en daglichtregelingen. Het gebouw deelt de parkeergarage en de wko-bronnen met het naast gelegen kantoorgebouw van KPMG.

Dura Vermeer Bouw Leidschendam heeft tijdens de bouw ook het inbouwpakket aangenomen. Dit had directe impact op de cascowerkzaamheden en de planning. Door met alle betrokken partijen een strakke planning te hanteren, is uiteindelijk een mooi gebouw neergezet.

Ontwerp
Het kantoor is een ontwerp van architectenbureau Meyer en Van Schooten Architecten uit Amsterdam en tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Gemeente Den Haag, Dura Vermeer Bouw Leidschendam en Fortis Bank Nederland Real Estate Finance.

Dimark Solar ‘broedt’ op integraal ‘energiedak’

2012-02-06T02:01:00.001-08:00

Het bedrijf Dimark Solar heeft het modulaire energiedak ontwikkeld. Dit is een multifunctionele kunststofmodule die dienst doet als dakbedekking, warmtecollector én drager voor pv-panelen. Het product moet – exclusief de PV-panelen – hetzelfde geprijsd worden als een traditionele dakpan.

Eind 2012 oplevering

Hein Enneking van Dimark Solar zegt hierover: “Eind 2012 willen we een werkende module hebben die gecertificeerd is en waarmee we de markt op kunnen”. De ontwikkeling van het product is deels mogelijk gemaakt door de SBIR-IPZ subsidieregeling van AgentschapNL. Enneking: “Wanneer je nu overweegt om de zon te benutten en energie van het dak te halen, komen daar een heleboel disciplines bij kijken. Panelen en collectoren komen vaak als toevoeging op het dak. Dat betekent dat je voor de installatie een loodgieter nodig hebt, een elektricien en een dakbouwer, noem maar op. Daar moet je dan een hoop kosten voor maken. Ons uitgangspunt was daarom om zoveel mogelijk functies van het dak met elkaar te integreren in een systeem dat flexibel en eenvoudig is te installeren”. Volgens Enneking bespaart het nieuwe systeem kosten en leidt het tot een kortere verdientijd.

Dubbele energieoogst

Enneking zegt tegenover AgentschapNL: “Naast de dubbele energieoogst die met het modulaire dak mogelijk is – warmte en stroom – is de productiemethode bovendien erg flexibel. Je kunt de vorm van de modules aanpassen aan de wensen van de architect. Dat betekent meer vrijheid dan het werken met een glazen plaat met een aluminium lijstje eromheen. Die flexibiliteit maakt het ook mogelijk het gehele dak – dus ook de delen die geen energiefunctie hebben – uit te voeren met hetzelfde uiterlijk. Wanneer je een dak op een esthetisch uniforme manier uitvoert, kun je ook het bezwaar wegnemen dat het zo lelijk zou zijn”.

SBIR-regeling

Enneking liep al zes jaar rond met het idee om aan de slag te gaan met de integratie van ‘dakfuncties’. Enneking: “Door de daling van de energieprijs (olieprijs) verdween zonne-energie toen wat meer naar de achtergrond. Begin 2009 hebben we het weer opgepakt. Mede door de stijgende olieprijs en de daling van de kosten voor zonnestroommodules ontwikkelt de markt zich weer. Zonne-energie wordt steeds populairder. Desondanks is het voor pioniers als wij erg moeilijk om financiële ondersteuning te vinden. We zijn daarom blij dat de SBIR-regeling ons financieel ondersteunt om het product verder te ontwikkelen”.

Marktrijp

Eind 2012 moet er een werkende module liggen die gecertificeerd en marktrijp is. Volgens Enneking heeft de markt al belangstelling. Enneking: “We willen ons in de ontwikkelingsfase niet te veel in de schijnwerpers plaatsen.Laat een broedende kip vooral niet gestoord worden. Daarentegen kost het tijd om draagvlak in de markt te creëren. Parallel aan ons ontwikkelingstraject zijn we daarom op zoek naar strategische partners om in samenwerking daarmee de Dimark Module te gaan vermarkten”.

Duurzaam renoveren 4: provinciekantoor Noord-Holland

2012-02-06T01:37:00.001-08:00

Vandaag in de serie 'Duurzaam renoveren met ambitie - utiliteitsbouw': de renovatie van de huisvesting van de provincie Noord-Holland in Haarlem.

Het provinciekantoor van de Provincie Noord-Holland aan het Houtplein in Haarlem stamt uit de jaren tachtig. Het complex bestaat uit zes lagen en is gebouwd in carrévorm. Onder het gebouw ligt een tweelaagse parkeergarage.

Flexplekken
Het provinciekantoor was aan renovatie toe. Het gebouw aan het Houtplein in Haarlem voldeed niet meer aan de eisen van de organisatie: de ambtenaren werkten verspreid over de stad in verschillende panden. De provincie wilde graag een pand dat past bij de transparante manier waarop zij wil werken. Er is gekozen voor duurzame renovatie van het oude pand aan het Houtplein.

Het gebouw wordt op dit moment geheel opgeknapt en geschikt gemaakt voor zo’n duizend flexibele werkplekken. Duurzaamheid is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Centraal in het ontwerp staat het gebruik van duurzame materialen en het terugdringen van het energieverbruik. Alles wordt gesloopt, alleen het karkas blijft staan. Het sloopmateriaal wordt hergebruikt en er worden nieuwe gevels opgebouwd waarin nieuwe, duurzame installaties verwerkt zijn.

Installaties
Bij de renovatie wordt gebruik gemaakt van bewezen technieken. Zo komt er een monovalent warmtepompsysteem (geen bijsturing via ketels),warmte-koude opslag in de bodem en betonkernactivering met lagetemperatuurverwarming en hogetemperatuurkoeling. Ook wordt er gebruik gemaakt van driedubbel glas en geïsoleerde kozijnen. Het dak met 1000 m² PV-panelen dat oospronkelijk in het plan was opgenomen, is tijdens het proces gesneuveld. Het gebouw is er echter straks wel klaar voor om in een later stadium nog PV-panelen te huisvesten.

Het gebouw krijgt een totaal nieuwe gevel en een sedumdak. Het opgevangen regenwater wordt gebruikt voor de groene wanden in het gebouw. Er worden watersparende toiletten en urinoirs geïnstalleerd en volumestroombeperkers op de kranen.

Binnenklimaat
Ook is er aandacht voor het binnenklimaat: de ramen zijn gewoon te openen voor de medewerkers en er wordt gezorgd voor voldoende daglichttoetreding om het gebruik van kunstlicht zoveel mogelijk te beperken. Rapportcijfers Dit project moet ertoe leiden dat het gebouw van EPC = 1,7 naar EPC = 0,50 gaat. Wat energielabels betreft gaat dit gebouw van een G- naar een A-label. Het gebouw gaat zeventig procent energie besparen ten opzichte van de uitgangssituatie.

NESK
Dit project is tot stand gekomen met behulp van Agentschap NL en het project 'Naar Energieneutrale Scholen en Kantoren'. De provincie kreeg, samen met zes andere kantoren en acht scholen in Nederland, in 2010 een subsidie van het toenmalige ministerie van VROM en ging naar projecten die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. Deze subsidie is bedoeld om een omslag te bereiken naar energieneutraal bouwen en innovatie in de bouwsector.

Naar verwachting wordt de huisvesting van provincie Noord-Holland aan het Houtplein in Haarlem in 2012 opgeleverd.

Nieuwe stadskantoor Deventer kost ruim 65 miljoen

2012-02-06T01:36:00.001-08:00

Het nieuwe stadskantoor van de gemeente Deventer gaat 65,4 miljoen euro kosten. Dat meldde het gemeentebestuur. Ambtenaren zitten nu nog in vijf panden verspreid over de stad.

Een eerder ontwerp van het bureau van architect Michiel Riedijk leidde tot veel tumult in de raad. Het pand zou door zijn hoogte volgens actiegroepen het middeleeuwse stadsaanzicht verstoren. In 2009 stapte het college op. Het nieuwe ontwerp is met drie verdiepingen lager dan het vorige plan.

Het gebouw krijgt een eigen warmte/koudeopslag en komt in de binnenstad. De gemeente denkt vooral veel te kunnen besparen, omdat het op één centrale plek efficiënter kan werken. Ook moet het duurzame karakter de uitgaven aan energie drukken. Enkele van de huidige gemeentelijke onderkomens zijn verouderd. Eind deze maand buigt de gemeenteraad zich over het ontwerp.

Tuinders Vierpolders stappen over op nieuwe energiebron

2012-02-02T00:08:00.001-08:00

VIERPOLDERS – Voor de verwarming van haar kassen vervangt de tuinderscoöperatie (T4P) in Vierpolders haar huidige energiebron aardgas door aardwarmte. Dit levert jaarlijks een enorme besparing op aan CO2-uitstoot en lagere en stabiele energiekosten. In de loop van 2012 zullen bouwwerkzaamheden voor dit aardwarmteproject gaan plaatsvinden. Omwonenden worden binnenkort persoonlijk uitgenodigd voor een informatiebijeekomst hierover op 22 februari.

Voor de realisatie van dit aardwarmteproject werkt de tuinderscoöperatie samen met het bedrijf GeoMEC-4P, die de warmte gaat winnen. Het energieconcept van GeoMEC-4P bestaat uit een aardwarmte-installatie en een ondergronds reservoir voor warmte. De doelstelling is om het project toe te passen voor zestig hectare glastuinbouw. De CO2-uitstoot vermindert dan met 25.000 ton per jaar. Dat is meer dan de CO2-uitstoot ten gevolge van het gasverbruik van alle woningen in de gemeente Brielle. Aardwarmte is bij uitstek geschikt voor de grote warmtevraag die kenmerkend is voor de glastuinbouw. Daarnaast is de diepere ondergrond van Brielle en Vierpolders bijzonder geschikt voor de toepassing van aardwarmte.

Het project is een mooie kans voor de regio en is een goed voorbeeld van samenwerking tussen gemeente, lokale tuinders en GeoMEC-4P. Nederlandse overheden zoals Provincie Zuid-Holland, subsidieverstrekker Agentschap NL en Productschap Tuinbouw zijn positief over deze ontwikkeling en de verduurzaming van de energievoorziening. Zij stimuleren aardwarmteprojecten met hun beleid en ondersteunen ook dit project van de tuinders uit Vierpolders en GeoMEC-4P.

Hoe werkt het?Bij aardwarmte wordt gebruik gemaakt van de warmte van de aarde op een diepte van enkele kilometers. In Vierpolders is naar verwachting een geschikte watervoerende laag aanwezig op ongeveer 2.200 meter. Op deze diepte is water aanwezig van ongeveer 80-85 graden Celcius. De warmte uit dit water kan gebruikt worden om de kassen in Vierpolders te verwarmen. Hiervoor wordt het water via een put omhoog gepompt, waarna de warmte aan het water onttrokken wordt. Vervolgens wordt het afgekoelde water weer via een ander put in dezelfde aardlaag teruggepompt. Omdat de warmtevraag in de winter groter is dan in de zomer, wordt het warmteoverschot in de zomer tijdelijk opgeslagen in een ondieper reservoir. Deze warmte wordt in de winter weer ingezet. Hierdoor kan de gewonnen aardwarmte optimaal benut worden en is de duurzaamheid van dit unieke project nog verder vergroot. Dit energieconcept is in een eerder stadium ontwikkeld door MEC-V, bestaande uit de partners Agrimaco, IF-WEP en Visser&Smit Hanab.

Duurzaam renoveren 3: Basisschool De Wilgenstam

2012-02-02T00:06:00.001-08:00

Vandaag in de serie 'Duurzaam renoveren met ambitie - utiliteitsbouw': de renovatie van basisschool De Wilgenstam in Rotterdam Schiebroek.

Van een energieslurpend gebouw met een G-label naar een energiezuinige pand met een A+ label, dat is het resultaat van de duurzame renovatie van openbare basisschool (OBS) De Wilgenstam in Rotterdam Schiebroek. En dat voor amper de helft van de kosten van een nieuw schoolgebouw.

Ongeïsoleerd
Het uit de jaren vijftig daterende gebouw van de school was afgeschreven. Het gebouw, met een oppervlakte van ruim 2000 m², was volledig ongeïsoleerd. De jaarlijkse energierekening bedroeg dan ook zo'n 50.000 euro. OBS De Wilgenstam wilde graag de CO₂-uitstoot terugdringen, het energieverbruik verlagen, duurzame materialen toepassen, lokaal energie opwekken en een gezond binnenklimaat creëren.

Het bestuur van de school, Stichting BOOR, wilde met de renovatie van De Wilgenstam een belangrijke bijdrage leveren aan het verduurzamen van schoolgebouwen. Doelen van het project zijn bewustwording, praktijkervaring opdoen, een gezonde leeromgeving voor de scholieren en duurzaam energie- en materiaalgebruik.

Ambitie
De ambitie was om het energieverbruik met tachtig procent terug te brengen. Tijdens deze renovatie is het pand naar het energielabel A+ gebracht door middel van bouwkundige en installatietechnische verbeteringen.

Ingrepen
Het gebouw is voorzien van een nieuwe isolerende, geprefabriceerde schil uit duurzaam materiaal, verwarming en koeling vinden plaats via een vloersysteem gebaseerd op een gesloten warmtekoudeopslag-installatie (WKO) met een warmtepomp, er is een combinatie toegepast van natuurlijke en mechanische ventilatie door te openen ramen en een per ruimte CO₂-gestuurd ventilatiesysteem met warmteterugwinsysteem en er vindt lokale energieopwekking plaats door naast de WKO-installatie gebruik te maken van 300 m² PV-panelen en windenergie.

De luchtkwaliteit en de temperatuur worden per ruimte automatisch geregeld: het licht gaat automatisch uit en alleen aan als het nodig is. Daarnaast is het mogelijk om de ramen open te doen. Er gaat dus veel automatisch, maar docenten en leerlingen hebben zelf ook invloed op hun omgeving.

Lean bouwen
De complete renovatie vond plaats in de schoolvakantie, waardoor het niet nodig was om noodlokalen in te zetten. Aannemer Heembouw werd gekozen vanwege de strakke planning op basis van de methode Lean Bouwen.

Voor de start van het bouwproces kwamen alle betrokken partijen bijeen om samen een planning te maken. Op die manier zijn van tevoren alle knelpunten in het proces van tevoren al inzichtelijk en kunnen ze opgelost worden. Tijdens de bouw werd tijdens de wekelijkse werkbespreking de planning heel strak gevolgd, met als gevolg dat het project op tijd opgeleverd werd.

NESK
Dit project is tot stand gekomen met behulp van Agentschap NL en het project 'Naar Energieneutrale Scholen en Kantoren'. OBS De Wilgenstam kreeg, samen met zes andere kantoren en acht scholen in Nederland, in 2010 een subsidie van het toenmalige ministerie van VROM en ging naar projecten die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. Deze subsidie is bedoeld om een omslag te bereiken naar energieneutraal bouwen en innovatie in de bouwsector.

GEOTHERMIE BIEDT KANSEN VOOR DUURZAME WARMTE EN ELEKTRICITEIT

2012-02-01T23:14:00.000-08:00

Het congres Geo Power dat onlangs in Milaan werd gehouden, had als focus opwekking van elektriciteit uit aardwarmte. Dat is wereldwijd dan ook het basisidee bij geothermie, ook al denken we in Nederland vooral aan verwarming van kassen en woonwijken. Maar wellicht zijn we daar in Nederland juist wel heel slim in. ‘Als je warmte kunt leveren, is dat veel beter dan elektriciteit produceren’, stelde Guus Willemsen van het Nederlandse ingenieursbureau IF Technology in zijn presentatie op Geo.

Guus Willemsen vroeg zich af waarom wereldwijd bij geothermie de aandacht is gericht op elektriciteit. Voor John Lund, directeur van het aardwarmtecentrum van het Oregon Institute of Technology, was dat geen raadsel. ‘In de Verenigde Staten zitten de geothermiebronnen vooral in heel dun bevolkte en warme gebieden. Maar er is nu en project waar men de warmte gebruikt voor het drogen van agrarische producten en dat is financieel aantrekkelijker en levert ook nog meer lokale werkgelegenheid.’ Opmerkelijk genoeg werd deze stelling bevestigd door een deelnemer uit Kenia. Warmtelevering aan de glastuinbouw blijkt hier een aantrekkelijke toepassing. Het betere kasklimaat dankzij de warmte zorgt voor een veertig procent hogere opbrengst bij de tuinders in Kenia. Ook Ewald Slingerland van Ecofys kwam in zijn presentatie op de workshop tot de conclusie dat warmtelevering aantrekkelijk is. Er is in de bestaande bouw een groot potentieel voor afzet van warmte, stelde hij. Willemsen haakte daar op in met de opmerking dat ook voor de industrie diepe aardwarmte grote kansen biedt.

Toch wordt wel degelijk ook in Nederland gekeken naar opwekking van elektriciteit. Op het congres in Milaan werd nota bene de ‘case Hoogeveen’ gepresenteerd. De gemeente Hoogeveen wil in één klap energieneutraal te worden door elektriciteit op te wekken met geothermie. Het plan is om daarvoor water met een temperatuur van maar liefst 260 graden Celsius naar boven te laten komen. Dat vereist een wel heel kostbare diepe boring en nieuwe technieken. De investering is voorlopig geraamd op negentig miljoen euro.

Het eerste Nederlandse geothermieproject in de gebouwde omgeving is Aardwarmte Den Haag. Frank Schoof, directeur van dit bedrijf en bestuurslid van het Nederlandse Platform Geothermie, presenteerde de stand van zaken op het congres. Het eerste deel van het warmtenet is gerealiseerd en in het voorjaar van 2012 zal de put gaan produceren. Het methaangas uit het bronwater zal worden ingezet in een gasketel.

ORC en Kalina

In Toscane komt bij Lardarello stoom uit de bodem en daar kun je dan een stoomturbine op aansluiten. Maar bij geothermie gaat het bijna altijd om heet water. Voor opwekking van elektriciteit is dan de Organische Rankine Cyclus (ORC) de aangewezen techniek, al draaien er op IJsland en in Unterhaching nabij München installaties met een Kalinacyclus. De pionier op het gebied van ORC is het Amerikaanse bedrijf Ormat, dat in totaal 1.400 megawatt elektrisch vermogen voor geothermieprojecten heeft gebouwd. Daarvan exploiteert Ormat zelf 553 megawatt.

In Italië, dat met 843 megawatt in Europa het grootste elektrisch vermogen op geothermie heeft, zijn twee fabrikanten van ORC-installaties gevestigd: Turboden en Exergy. Turboden uit Brescia heeft een groot aantal ORC’s gebouwd voor warmtekrachtkoppeling met houtgestookte ketels. Maar de laatste jaren heeft het bedrijf veel productontwikkeling gedaan voor geothermie met water vanaf negentig graden. Voor het energiebedrijf van München heeft men een ORC geleverd met vijf megawatt elektrisch vermogen, die ook nog vier megawatt warmte levert aan het warmtenet van de Beierse hoofdstad. Begin 2012 komt een Turboden ORC met een superkritische cyclus in bedrijf in Livorno.

Fabrikanten van ORC-turbines werken aan ontwikkelingen met superkritische systemen en tweetrapsverdamping om de exergie te maximaliseren. De Kalinacyclus, die werkt met een mengsel van water en ammoniak, zit van nature op maximale exergiebenutting. Het IJslandse Exorka is wereldwijd licentiehouder van het Kalinaproces. Het bedrijf heeft in Europa meerdere projecten in ontwikkeling zoals in het Zwitserse Taufkirchen en het Tsjechische Litomerice.

Pascal Schlagermann van het Duitse energiebedrijf EnBW presenteerde het proefproject met een Kalinacyclus in Bruchsal. Hier wordt op 2.500 meter diepte 24 liter water per seconde gewonnen met een temperatuur van 123 graden Celsius, dat met zestig graden Celsius weer in de bodem wordt teruggebracht. De turbine van de Kalinacyclus levert een elektrisch vermogen van 550 kilowatt. Schlagermann stelde dat het ontwerp van het systeem met warmtewisselaars inzicht vraagt in het gedrag van de azeotropische vloeistof en de verdamping bij verschillende temperaturen. Het bruto rendement van de Kalinacyclus is hoger dan dat van de ORC, maar er was nog geen duidelijkheid over het netto rendement.

Op winst dankzij warmtenet

Het geothermieproject in Unterhaching vlak bij München heeft bekendheid gekregen door de toepassing van een door Siemens gebouwde Kalinacyclus voor opwekking van elektriciteit. Maar deze exotische techniek leverde nogal wat aanloopproblemen op. Gelukkig had gemeente Unterhaching in 2005 het besluit genomen om niet alleen op stroom maar ook op warmte te mikken. Daarvoor moest wel even een warmtenet worden aangelegd. Kennelijk lukt dat prima want in 2007 had men al voor 28 megawatt aan klanten aangesloten en in 2010 was dat al vijftig megawatt. Doel van de gemeente is om heel Unterhaching op warmte om te zetten. Ondanks de grote investeringen in het warmtenet is het financiële rendement van het geothermieproject sterk verbeterd. Dat bleek uit een audit die door het bureau Rodl & Partners is uitgevoerd. Benjamin Richner, een van de partners, liet zien dat het oorspronkelijke project een Internal Rate of Return van 5,5 procent had, maar nu op 8,2 procent zit.

Na jaren met technische problemen is overigens sinds 2009 ook de Kalinacyclus volcontinu in bedrijf. De installatie levert 21 miljoen kilowattuur per jaar; veel minder dan in de oorspronkelijke opzet zonder warmtenet, maar als totaal is het project niet alleen financieel maar ook uit oogpunt van energiebesparing sterk verbeterd. De opwekking van elektriciteit is alleen haalbaar dankzij een heel hoog feed-in tarief in de Duitse EEG.

Offshore

De Tyrrheense zee heeft een warme bodem. Dat heeft alles te maken met de aanwezigheid van vulkanen. De Italiaanse geothermievereniging UGI meldde dat er meer dan honderd aanvragen voor exploratie zijn ingediend voor elektriciteitscentrales op geothermie voor de westkust van Italië. Hier zijn aardlagen met hoge temperatuur en goede waterdoorlatendheid op een diepte van ongeveer twee kilometer.

Het Europese geothermieplatform EGEC heeft de stand van zaken in kaart gebracht met haar ‘Deep Geothermal Market Report 2011’. In 2010 waren er volgens dit rapport 212 warmtenetten met diepe aardwarmte in bedrijf. In 2015 zal dat aantal bijna zijn verdubbeld evenals het totale warmtevermogen van de putten van 4.500 naar 8.500 megawatt. Direct gebruik van warmte kan snel groeien volgens EGEC omdat de productiekosten van aardwarmte kunnen concurreren met fossiele brandstoffen. Belangrijkste groeimarkten zijn Frankrijk, Duitsland, Hongarije en Denemarken. EGEC verwacht ook toepassing van absorptiekoelmachines op geothermie en absorptiewarmtepompen. In Denemarken worden deze technieken al toegepast bij geothermie.

In de EU zijn 47 geothermiecentrales met een totaal elektrisch vermogen van 900 megawatt. Dat vermogen zal volgens EGEC groeien naar 1.500 megawatt in 2015. Binnen de EU is Italië dominant op dit gebied maar in Duitsland zijn zestien projecten in ontwikkeling. Griekenland heeft veel potentie en buiten de EU zijn IJsland en Turkije hot.

Steun van de overheid is nodig voor opwekking van elektriciteit uit aardwarmte. De hoogste vergoeding voor elektriciteit uit geothermie is beschikbaar in Duitsland en Zwitserland, maar ook Frankrijk en Italië zetten stevig in op geothermie. Naast subsidie op de productie is de afdekking van de risico’s voor het boren een belangrijk punt. De aanpak per land verschilt binnen de EU sterk als het gaat om afdekking van risico’s.

SDE

Vanaf 2012 kent Nederland ook steun voor diepe aardwarmte in de SDE. Het basistarief voor warmte uit geothermie is 10,90 euro per gigajoule. Daarmee is het een van de goedkoopste opties voor duurzame energie. Voor geothermische warmtekrachtkoppeling is het basisbedrag 18,90 euro per gigajoule, waarbij de levering van elektriciteit en warmte gesommeerd moeten worden. Dat is nog steeds een gunstige optie, die in de eerste fase van de SDE voor 2012 zit. De SDE geldt voor geothermie voor een periode van vijftien jaar maar bij stijging van de energieprijzen daalt het subsidiebedrag. Voor 2012 komt de subsidie bij de door ECN verwachte energieprijzen op 5,40 euro per gigajoule bij alleen warmte en op 10,80 bij warmtekrachtkoppeling.

Geothermie is blijkens de berekeningen van ECN en KEMA voor de SDE 2012 evenals andere vormen van duurzame warmte uit oogpunt van kosten voor de overheid de meest aantrekkelijke manier om de doelstelling van een aandeel van veertien procent duurzaam in het eindverbruik van energie in Nederland te realiseren. Dat sluit aan bij de conclusies van het manifest ‘2 x 200 in 2020’ van de stichting Warmtenetwerk. CE Delft heeft voor dit manifest becijferd dat duurzame warmte per eenheid energie veel goedkoper is dan duurzame elektriciteit.

Boren naar aardwarmte in Wieringermeer

2012-02-01T23:09:00.001-08:00

Boren naar aardwarmte in Wieringermeer

Door Ed DekkerGepubliceerd op 31 januari 12, 17:36

MIDDENMEER - Energie Combinatie Wieringermeer (ECW) hoopt volgend jaar in glastuinbouwgebied Agriport A7 te boren naar aardwarmte.

Met naar boven gepompt water van 70 tot 80 graden kunnen de tien aangesloten bedrijve gemiddeld 15 procent besparen op hun energiekosten.

Als de proefboring lukt, is snel warm water vanuit een diepte van twee kilometer permanent beschikbaar. Na gebruik van de warmte in de kassen stroomt het water afgekoeld naar 30 graden terug. Met dit baanbrekende project werkt ECW samen met Kwekerij De Wieringermeer. Dit bedrijf op Agriport heeft eigen vergunningen.

Door de onzekere financiële risico’s bleef het plan lange tijd liggen. Met een nieuwe subsidieregeling voor aardwarmte gaf minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een impuls.

foto: Directeur Robert Kielstra van ECW. foto john oud/pierre mettes

Verouderd kantoorpand omgetoverd naar transparant loft-kantoor

2012-01-31T05:37:00.001-08:00

Vandaag in de serie 'Duurzaam renoveren met ambitie - utiliteitsbouw': de renovatie van het voormalig kantoor van verzekeraar Levob in Amersfoort.

A-label
Het verouderde pand in Amersfoort is verbouwd tot een modern, transparant 'loft-kantoor' voorzien van betonkernactivering met warmtepompinstallatie en warmte koude opslag. Van het uit 1959 daterende pand bleef alleen de constructie intact, inclusief de gevels. Door de renovatie heeft een pand nu een A-label.

Karakteristiek
Het kantoorpand, ontworpen door architect Oosterhuis, stond op de nominatie om gesloopt te worden. Omdat de gemeente op deze plek geen hoogbouw wilde, haakte de andere bouwers af. Vervolgens kwam het pand in handen van ABC vastgoed en werd er een huurder gevonden: het Servicebureau Gemeenten (SBG). ABC Vastgoed wilde het pand behouden en renoveren vanwege de karakteristieke uitstraling en kwaliteit. In overleg met deze huurder werd het pand duurzaam gerenoveerd, waarbij SBG’s kernwaarden als transparantie en toegankelijkheid in dienstverlening en duurzaamheid tot uitdrukking gebracht werden.

Betonkernactivering
Voor het verwarmen en koelen van het gebouw is gebruikgemaakt van betonkernactivering met Lage Temperatuur Verwarming en Hoge Temperatuur Koeling. Hiervoor wordt water door leidingen gepompt die in de kern van de betonnen vloer zijn aangebracht, met als doel het creëren van een aangenaam binnenklimaat. Deze manier van verwarmen en koelen wordt niet vaak toegepast bij renovatie, omdat er meestal geen ruimte voor is en omdat de constructie het vaak niet toelaat. Bij dit pand was het echter geen probleem door de stalen constructie. De betonkernactivering is aangesloten op warmte koude opslag in de bodem.

Renovatieproces
Opvallend is dat ABC Vastgoed besloot het renovatieproces op eigen wijze uit te voeren. Zo werd de inkoop van de benodigde materialen door de investeerder zelf uitgevoerd. Ook deed het bedrijf zelf de coördinatie van de renovatie en schakelde men geen hoofdaannemer en installateur in. De reden hiervoor was dat er op deze manier veel tijd en geld bespaard kan worden en dat er veel flexibeler geopereerd kan worden. Bovendien kon zo goed op de wensen van de huurder worden ingespeeld.

Split incentive
De huurder van het kantoorpand, betaalt voor dit duurzame pand een marktconforme huurprijs. Ook de energiekosten, verrekend in de servicekosten van het kantoor, zijn marktconform. Omdat de energiekosten van het pand na renovatie eigenlijk lager zijn, kan de initiatiefnemer op deze manier de investering in de duurzame installaties terugverdienen. Een goede oplossing voor de zogenaamde 'split incentive', waarbij de baten van duurzame investeringen niet bij de investeerder zelf terechtkomt maar bij de huurder. Deze overeenkomst is tot stand gekomen in overleg met de huidige huurder. Er zijn geen dure onderhoudscontracten, omdat er gekozen is voor onderhoudsvrije apparatuur.

Transparant
Het interieur is mee-ontworpen en aangepast aan de wensen van de huurder. Het pand is transparant gemaakt door te werken met voornamelijk glazen scheidingswanden en lage kasten. Wel is er gezorgd voor voldoende privacy in de werk- en vergaderkamers.

Groenfonds
Inmiddels is het pand in handen van de Triodos bank en is na een uitgebreide review, waarbij de kwaliteit van het gebouw, de techniek, de huurder en het huurcontract geëvalueerd zijn langs de 4 P’s, People, Planet, Project en Profit, opgenomen in het Triodos Vastgoed Groenfonds.

Druk bezochte informatieavond over Geothermie

2012-01-19T07:37:00.001-08:00

FloraHolland (17 januari 2012) - Donderdag 12 januari jl. organiseerden HVC, Westland Infra en FloraHolland (de drie partners van het Geothermieproject) een informatieavond over Geothermie en de mogelijkheden voor tuinders in de omgeving. Ruim 60 kwekers bezochten deze avond. FloraHolland heeft, als grote speler in de sierteeltsector, een voorbeeldfunctie binnen de Greenports en de totale glastuinbouw. De bloemenveiling wil aanjager zijn op het gebied van innovatie en ontwikkeling met oog voor het maatschappelijke doel. Zowel Westland Infra als HVC ondersteunt deze ambitie.

De avond, die onder leiding stond van voorzitter Cees Mostert, was opgezet op draagvlak te creëren voor het project. Daarnaast werd de interesse geïnventariseerd van de ruim 60 aanwezige kwekers.
Wethouder Theo Duijvestein gaf tijdens de informatieavond een toelichting op de betrokkenheid van Gemeente Westland bij dit project. Westland wil de meest duurzame gemeente en duurzaamste Greenport van Nederland worden. Een duurzaam en innovatief project als Geothermie draagt hier enorm aan bij.
Geologische studieRobert van Inge van bodemonderzoeksbureau T&A Survey vertelde over de geologische studies die zijn uitgevoerd voor het project en gaf informatie over de resultaten van het vooronderzoek waarop het hele project gebaseerd is. T&A Survey heeft onderzoek gedaan naar de meest geschikte laag om naar te gaan boren naar aardwarmte. Dit is de triaslaag op 4 km diepte waar het water 125 - 150 graden is.
ParticperenBram Hanemeijer van Agro Adviesburo ging verder in op de ontwikkelingen binnen de glastuinbouw en de mogelijkheden van Geothermie voor deze sector. Zo liet hij zien hoe Geothermie ingepast kan worden in de bestaande installaties met ketels en WKK's ((warmte kracht-koppeling). Marco van Soerland van HVC gaf inzicht in de status van de voorbereidingen van het project en de stappen die nog moeten worden genomen. Belangrijke boodschap hierbij voor de kwekers was dat het een uitgangspunt is dat de kwekers kunnen participeren.
Veel mogelijkhedenHet Geothermie is de derde energiebron wereldwijd. Bijvoorbeeld in Parijs worden vele wijken verwarmd door wel 35 aardwarmtebronnen. In dit project wordt ook woonwijk Liermolen in De Lier meegenomen als afnemer van aardwarmte. De aanwezige kwekers stelden veel gerichte vragen. De antwoorden schetsten een duidelijk beeld van de mogelijkheden. Hoewel de mogelijkheden per tuinbouwbedrijf verschillend zijn. Veel tuinders werken met een WKK. Een combinatie van aardwarmte met WKK is heel goed mogelijk. Het Geothermieproject geeft tuinbouwbedrijven de mogelijkheid om warmte af te nemen, maar ook daadwerkelijk te participeren.
DraagvlakDe drie partners HVC. Westland Infra en FloraHolland zijn er met deze bijeenkomst in geslaagd om draagvlak te creeren voor het project. Daarnaast hebben diverse kwekers de interesseformulieren ingevuld. Deze bedrijven worden benaderd voor een bezoek en per bedrijf is het mogelijk om berekeningen te laten maken.
Partners in duurzaamheid Sinds 2010 is FloraHolland bezig met onderzoek naar de mogelijkheden van Geothermie voor de veiling, kwekers uit de omgeving en de woonwijk Liermolen. FloraHolland heeft in 2011 in Westland Infra en HVC twee partners gevonden waarmee men het project concreet kan invullen. Aan de hand van de businesscase en de interesse van de kwekers valt medio 2012 de beslissing over de realisatie.

Veel interesse voor geothermieproject Westland

2012-01-18T07:24:00.001-08:00

Ruim 60 kwekers bezochten onlangs een informatiebijeenkomst over het geothermieproject Westland. Aan de hand van interesse vanuit de glastuinbouw en een businesscase en valt medio dit jaar de beslissing over realisatie van het project.

De drie partners in het project – FloraHolland, HVC en Westland Infra - brachten 17 januari naar buiten hoe de vijf dagen eerder gehouden infoavond was verlopen. Die was opgezet om draagvlak te creëren voor het project. Gezien de interesse van de vele aanwezige kwekers zeggen de partners in die opzet geslaagd te zijn. Diverse kwekers hebben interesseformulieren ingevuld. Deze bedrijven worden benaderd voor een bezoek en per bedrijf is het mogelijk om berekeningen te laten maken. Dat is onder meer van belang voor de combinatie aardwarmte/WKK.

Groot project

Sinds 2010 is FloraHolland bezig met onderzoek naar de mogelijkheden van geothermie voor de veiling, kwekers uit de omgeving en de woonwijk Liermolen. De veilingorganisatie heeft in 2011 in Westland Infra en HVC twee partners gevonden waarmee het project concreet kan worden ingevuld. Uitgevoerd moet nog worden een businesscase. Op basis daarvan en ook het animo van kwekers wordt later dit jaar beslist of het project doorgang kan vinden.

Boren naar 4 km

Voor het project zijn al geologische studies uitgevoerd, door T&A Survey. Onderzoek is gedaan naar de meest geschikte laag om te gaan boren. Dit is de zogeheten Trias-laag op 4 km diepte waar het water een temperatuur heeft tussen 125 en 150 graden Celsius.

De Kleijn Energy Consulting wordt eSight Partner

2012-01-17T07:21:00.000-08:00

De Kleijn Energy Consulting is onlangs officieel eSight Partner van SunSolutions geworden. Daarmee is het adviesbureau de eerste eSight dienstverlener 'nieuwe stijl' die energiemanagementdiensten gaat aanbieden op basis van het nieuwe eSight Partnercontract.

De Kleijn Energy Consulting biedt consultancy en engineering op het gebied van energie, klimaatbeheersing en koudetechniek in de industrie. Mark de Leeuw, technisch directeur van De Kleijn Energy Consulting "Wij leveren al meer dan 10 jaar energiemonitoringsystemen aan onze klanten, waarbij we ook online monitoringsdiensten bieden. We waren echter niet tevreden over de mogelijkheden van ons oude systeem. Vandaar dat we nu gekozen hebben voor eSight. Dit systeem biedt precies waar wij die tijd naar op zoek waren!" Dit onderschrijft Siem Simonis, directeur van SunSolutions: " Met eSight kun je precies zien waar energieverspilling plaatsvindt. Een goede analyse van die data ligt aan de basis aan voor goed energiemanagement. Je krijgt grip op je energiegebruik. Daarnaast kan eSight met heel veel data omgaan, wat het zeer geschikt maakt voor dienstverleners en gemeenten, instellingen en bedrijven met veel aansluitingen . Zeker nu, na de introductie van de Slimme Meter in Nederland." Energieadviesbureau SunSolutions is importeur van eSight voor de Benelux. Daarnaast adviseren de consultants van SunSolutions diverse grote spelers in de industrie, overheid, non-profit en het bedrijfsleven bij het opzetten en optimaliseren van het energiemanagement en het bereiken van werkelijke energiebesparingen.

Managementinformatie

Binnen het moderne energiemanagement speelt monitoring een belangrijke rol. eSight geeft de verschillende lagen in een organisatie, van management tot techniek, inzicht in de voor hen relevante informatie; van informatie over pieken in het vermogen en afwijkingen in het verbruik tot uitvoerige analyses van diverse Key Performance Indicatoren. Mark de Leeuw: "Om samen naar een continue verbetering van de energie-efficiënte te kunnen komen is een applicatie als eSight eigenlijk onmisbaar. Wij hebben er dan ook hoge verwachtingen van"

Passief renoveren wordt trend

2012-01-17T07:08:00.000-08:00

Tilburg - Passief renoveren van oudere woningen biedt een nieuwe markt aan bouwbedrijven die om werk verlegen zitten. Dat vindt de Stichting PassiefBouwen.nl.

De Tilburgse corporatie TBV Wonen laat woensdag acht woningen uit de jaren zeventig zien die als proef passief zijn gerenoveerd. "Passief renoveren wordt een trend", constateert Chiel Boonstra van Trecodome, een adviesbureau voor passieve renovaties uit Roosendaal. "De aanpak geeft woningen en gebouwen een tweede leven."

Wat het energieverbruik betreft wordt het in zijn visie een goedkoop leven. Met dat laatste in gedachten laten steeds meer huurders de corporaties weten dat ze niet meer zo tevreden zijn over de energieprestaties van hun woningen, zegt Hendrik Nolles van de Stichting PassiefBouwen.nl. "Veel corporaties zijn dat ook niet meer; dat is mede de reden dat passief renoveren aan belangstelling wint."

BAM kiest voor gecertificeerde windenergie in de bouwput

2012-01-17T07:03:00.000-08:00

Bunnik - BAM gebruikt op zijn bouwplaatsen voortaan alleen nog stroom opgewekt uit Nederlandse wind en voorzien van het keurmerk van de Stichting Milieukeur (SMK).

Dat heeft het Bunnikse bouwconcern bekendgemaakt. Jaarlijks verbruikt BAM op zijn bouwplaatsen meer dan vijftien miljoen kWh electricitiet. Sinds medio 2008 gebruikt BAM al uitsluitend groene energie voor vrijwel alle kantoren, bedrijfspanden en bouwplaatsen.

Door de keuze voor gecertificeerde windenergie kan BAM "het energieverbruik verder verduurzamen", aldus de onderneming in een toelichting. Het bedrijf zal ook zijn onderaannemers en toeleveranciers stimuleren duurzaam te ondernemen.

WKO en warmtepompen voor traingscomplex Vitesse

2012-01-17T07:00:00.000-08:00

Arnhem - Kuijpers Installaties Arnhem gaat de technische installaties verzorgen voor het nieuwe trainings- en opleidingscomplex van Vitesse op Nationaal Sportcentrum Papendal. De installaties worden aangesloten op een warmtekoudeopslag en voorzien van warmtepompen.

Kuijpers Installaties Arnhem is verantwoordelijk voor de totale engineering van de werktuigbouwkundige en elektrotechnische installaties van de nieuwe trainingsaccommodatie.

WKO en warmtepomp

Naast veldverwarming en -verlichting, om onder alle omstandigheden te kunnen trainen, is er in het nieuwe complex onder andere ruimte voor fysio, krachttraining en pers. De installaties worden aangesloten op een warmtekoudeopslag en voorzien van warmtepompen.

Tribune

De nieuwe accomodatie bestaat uit een nieuw kunstgrasveld en een gebouw van vier verdiepingen met diverse faciliteiten. Er komt ook een tribune met vijfhonderd zitplaatsen voor (jeugd)wedstrijden.

Bouw

Het complex is ontworpen door Geesink Weusten Architecten. Bouwonderneming Veluwezoom Verkerk is verantwoordelijk voor de bouw, die binnenkort start. De accommodatie wordt begin 2013 in gebruik genomen.

ASN Bank financiert duurzame energievoorziening Spikvoorde

2012-01-14T09:50:00.000-08:00

DEVENTER - De ASN Bank en technisch dienstverlener Unica gaan samen een duurzame energievoorziening verzorgen voor woonzorgcentrum Spikvoorde.

De bank financiert het warmte-koude-opslagsysteem (wko) dat Unica gedurende meerdere jaren exploiteert.

Een wko is een energiezuinige manier om gebouwen te verwarmen en te koelen. Warmte en koude worden opgeslagen in de waterhoudende lagen in de bodem. In de zomer koelt het koude grondwater het gebouw en in de winter wordt het gebouw verwarmd met het opgewarmde water. Met deze installatie kan Spikvoorde tot vijftig procent besparen op het energieverbruik voor koeling en verwarming. Naast Spikvoorde krijgen nog zes grote gebouwen in Nederland een wko. In totaal gaat het om een financiering van 8,1 miljoen.

‘Staart – Kop – Staart’ methode voor tevreden eindgebruikers duurzame energie

2012-01-14T01:30:00.000-08:00

Urgentie is geboden om tevreden eindgebruikers te krijgen voor duurzame energie. Er zit regelmatig een groot gat tussen de beloftes vanuit ontwikkeling en ontwerp en de gebruiksfase. Met het zogenaamd Staart-Kop-Staart-model pakt exploitant Unica Ecopower de problemen aan.

Waar zijn de tevreden eindgebruikers? Met regelmaat worden duurzame energie projecten op het moment van schetsontwerp met veel enthousiasme gepresenteerd in de media. Hoe komt het echter dat we daarna niets horen over het resultaat, de gerealiseerde CO₂-reductie of een tevreden terugkoppeling van een eigenaar of gebruiker?

Te vaak zit de huurder of vastgoedeigenaar namelijk met een slecht draaiende installatie, is de installatie niet geschikt voor de veranderde gebruikerseisen op het moment van oplevering of zijn er vragen over de leveringsvoorwaarden, de tarieven en het verbruik. En de adviseurs, ontwerpers en bouwers die aan de wieg hebben gestaan van het energieconcept zijn intussen allang weer bezig met andere projecten.

No data, no talkEen rekenvoorbeeld rondom warmte koude opslag, WKO’s geeft wat inzicht: Een studie van 4 jaar geleden heeft aangetoond dat zo’n 70 procent van de WKO-installaties niet zo efficiënt werkt zoals ze ooit zijn ontworpen en zoals de gebouweigenaar of gebruiker het verwacht. Kijken we alleen naar de ca. 2500 open WKO-systemen in Nederland en stel dat een gemiddeld open WKO ca. € 600.000 per stuk kost. Betekent dit omgerekend, dat er dan voor € 1.050.000.000 (€1,05 mld.) in Nederland staat aan slecht draaiende WKO-installaties.

Uitgerekend is verder dat de WKO juist een belangrijk deel van de Nederlandse CO2-reductiedoelstelling voor 2020 kan realiseren. Afhankelijk van de groeiscenario’s van het aantal WKO’s tot 2020 kan gemiddeld 5% van de CO₂-reductiedoelstelling van Nederland gehaald worden. Bij toepassing van biomassa, wind, zon en geothermie zal dit percentage aanzienlijk stijgen.

Voorwaarde is wel dat al deze installaties efficiënt draaien. Gespecialiseerde diensten zoals de WKO Dokter, verminderen het aantal probleemgevallen en extra aandacht hiervoor, laat gelukkig een daling van slecht draaiende installaties zien.

Daarnaast vinder er verschillende trajecten plaats rondom slecht draaiende WKO-installaties, vernieuwde certificeringprocedures en verbeterde ISSO-publicaties rondom het ontwerp en realisatie. Terecht, want deze techniek is, mits goed toegepast, een belangrijk onderdeel voor de energietransitie. Tevens is de WKO–techniek zeer goed financieerbaar, zelfs zonder subsidies, vanwege de continue cashflow met de bodem als eindeloze bron, zoals het ING rapport ‘Hernieuwbare energie in Nederland tot 2020’ vermeldt.

Ervaring uit het verleden biedt garantie voor de toekomstTot nu toe richten al deze studies en voorbeelden op de techniek en de financiële aspecten van duurzame energie installaties. Net als alle andere exploitanten van duurzame energie installaties, heeft Unica Ecopower helaas ook ervaring met minder goed draaiende installaties.

Belangrijk is om de leermomenten te delen en nieuwe modellen rondom exploitatie op te zetten om prestaties te kunnen garanderen en daadwerkelijk plezier te hebben van deze mooie technieken. Hierbij het model zoals Unica Ecopower gebruikt voor haar ontwikkelingen en investeringen: de ‘Staart-Kop-Staart’ methode.

KopStaart uit het LenteakkoordIn 2010 is vanuit het Lenteakkoord de KopStaart methode opgezet als methode voor het realiseren van gezonde, energiezuinige woningen. Bij Stap 1 worden de kwaliteitseisen tijdens de ontwerpfase opgesteld (Kop). Bij Stap 2 wordt bij oplevering gecontroleerd of deze kwaliteitseisen zijn gerealiseerd (Staart).

‘De Staart Eerst’ voor duurzame energie installatiesVoor een duurzaam energiesysteem is het echter van primair belang om te weten hoe deze wordt toegepast tijdens de gebruikersfase. Daarom definiëren we de volgende drie stappen:

Stap 1 Vaststellen van de exploitatieprocessen tijdens de gebruiksfase (Staart). Denk hierbij aan het onderhoud, beheer & (online) monitoring, bemetering, facturatie & debiteurenbeheer, helpdesk voor vragen van gebruikers. Gebruik vragen als wie, wat, waar, hoe, wanneer en ga in gesprek met de latere facilitair manager. Bedenk ook hoe het voordeel van duurzame energie bij de eindgebruiker aan te tonen is, bijvoorbeeld via een energiedisplay in de hal van een kantoor.

Stap 2 is het vastleggen van een aantal van deze onderdelen in het PvE voor de bouwer, installateur en/of exploitant. Tevens worden er eisen vastgesteld voor de oplevering van de duurzame installatie.

Stap 3 is vergelijkbaar met de Lente-Akkoord-Methode maar gaat verder. Niet alleen wordt na realisatie via een opleverprotocol de installatie opgeleverd, maar is de 1-jaar-garantie periode vervangen door een ‘commissioning’ periode. Vergelijkbaar als de credit MAN1, Prestatieborging, binnen BREEAM NL Nieuwbouw. Met Stap 3 wordt dus ingespeeld op de te halen credits voor een BREEAM-score.

Van TCO naar TBODoor de gebruiksfase als leidend te kiezen, veranderen we van specificaties naar prestaties. En wordt het Total Cost of Ownership (TCO) vervangen door hetTotal Benefit of Ownership (TBO). Als Unica Ecopower hebben we voor deze ‘Staart-Kop-Staart’-methode standaard checklists, vaste protocollen en contracten ontwikkeld zodat deze processen snel, efficiënt en zonder fouten doorlopen kunnen worden.

Het lijkt alsof hiermee de creativiteit de kop in wordt gedrukt, maar het biedt juist een goede basis om elk uniek project goed in te richten door de juiste vragen te stellen en processen in te richten voor de exploitatiefase. Het geheel is al complex genoeg, laten we het simpel houden. Voor de ontwikkelaar, voor de ontwerper, voor de bouwer maar vooral voor de vastgoedeigenaar en gebruiker.

Ik wens iedereen eindeloos genot van duurzame energie!

Jan-Maarten Elias
Unica Ecopower, investeerder, exploitant en dienstverlener voor duurzame energie installaties

Assen uitgeroepen tot duurzaamste gemeente van Nederland

2012-01-03T02:28:00.000-08:00

De gemeente Assen is tijdens een bijeenkomst in Amersfoort uitgeroepen tot Duurzaamste Gemeente van Nederland. De prijs, een initiatief van energiebedrijf GDF Suez, FD Networks en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, is dit jaar voor het eerst uitgereikt. Volgens juryvoorzitter Herman Wijffels laat Assen met zijn duurzaamheidsbeleid zien dat lokale overheden in staat zijn rijksbeleid om te zetten in concrete acties. Tijdens de bijeenkomst in Amersfoort werden ook prijzen uitgereikt aan de gemeenten met het beste duurzaamheidsproject (Beesel) en het beste duurzaamheidsplan (Dordrecht). In totaal deden 61 gemeenten uit heel Nederland mee aan de verkiezing.

Voorlopig geen vergunningen meer voor winnen aardwarmte

2012-01-02T02:29:00.001-08:00

Vanwege de ramp met het boorplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico geeft het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) voorlopig geen toestemming om in Nederland aardwarmte te winnen. Er staan maar liefst 86 boringen in de wacht.

‘We hebben meer data en zekerheid nodig’, zegt drs. Pieter Jongerius, mijnbouwer en topambtenaar van EL&I. ‘We overwegen metingen tijdens de boringen verplicht te stellen. Ook willen we weten wat de worstcasescenario’s zijn bij een boring.’

Twee jaar geleden beloofde het ministerie nog een nieuwe wet te maken voor het sneller verstrekken van vergunningen voor de winning van aardwarmte. Daarnaast kwam er een subsidieregeling alsmede een verzekering voor boringen die niet tot grote opbrengsten van warm water leiden. Voor tuinders of energiebedrijven zijn de boringen namelijk risicovolle beleggingen.

‘Die regeling verzekert alleen bij zeer lage wateropbrengsten uit de put, die vrijwel nooit voorkomen’, zegt dr. Remco Groenenberg, onderzoeker en bestuurslid van het Delft Aardwarmte Project (DAP). ‘Het ministerie lijkt nu bang dat kleine ondernemers als tuinders, woningcoöperaties of voedingsmiddelenbedrijven bij calamiteiten niet de eventuele miljarden aan schade kunnen opbrengen, zoals BP dat kan. De risico’s bij het boren van de Deepwater Horizon waren echter van een andere orde dan bij een geothermische put. Bij de ramp in de Golf van Mexico kwam aardgas vrij, dat ontplofte in de put, en lekte olie weg. Wij boren naar water in een bodem waarvan we de bovenste 4 km zeer goed kennen. Het risico is zeer gering.’

Tuinbouw moet in energievoorziening denken aan combinatie van oplossingen

2012-01-02T02:28:00.001-08:00

"Er is niet één zaligmakende oplossing voor het energievraagstuk in de glastuinbouw. De oplossing zit in een optelsom van allerlei technieken." Dat stelt algemeen directeur Bram Hanemaaijer van Agro AdviesBuro in Naaldwijk. In 2012 verwacht hij een grootschaliger toepassing van aardwarmte. Hij ziet het gebruik daarvan als een deeloplossing, waarbij aardwarmte bijvoorbeeld de basisbehoefte aan energie dekt en het verder wordt aangevuld met de inzet van een WKK.

Hanemaaijer is er van overtuigd dat de Wkk zijn waarde voor de tuinbouw zal houden. Door verbeteringen in de motortechniek gaan de rendementen verder omhoog. De focus komt ook meer te liggen bij de elektriciteitsproductie voor belichting en de levering van CO2.

Daarnaast vindt Hanemaaijer dat de tuinouw in het Westland nog onvoldoende profiteert van de warmte die grote centrales in het Botlekgebied produceren. OCAP zou de tuinders naast CO2 ook van energie moeten voorzien. Verduurzaming kan verder gestalte krijgen via gebruik van zonne-energie, warmtepompen via koude-warmteopslag en het gebruik van biomassa.

Galerie voorziet zichzelf van energie

2012-01-02T02:27:00.001-08:00

Heeswijk - In Heeswijk staat de eerste duurzame Galerie van Nederland: Interart. Het gebouw voorziet zichzelf volledig van energie. Bij de galerie hoort ook een beeldentuin.

Om het binnenklimaat goed te regelen voor zowel de bezoekers als de kunstwerken, zijn speciale lamellen in de vloer aangebracht. Ook is het gebouw voorzien van een zeer geavanceerd gebouwbeheersysteem.

Warmte en koeling
De Galerie voorziet zichzelf volledig van energie en levert het overschot aan de woonboerderij op het terrein. Alle noodzakelijk warmte en koeling wordt in een gesloten systeem geregeld. Dat gebeurt door de warmte-koude opslag in de bodem, het energiedak dat warmte en koude verzamelt en warmtewisselaars in de vijverpartijen.

Beeldentuin
Jaarlijks bezoeken duizenden bezoekers Interart. De Beeldentuin en de Galerie vormen één van de grootste verkoopexposities van Nederland. Het terrein is 3,5 hectaren groot.

Groen licht duurzaam raadhuis Montferland

2012-01-02T02:26:00.000-08:00

DIDAM/’S-HEERENBERG - De politieke partijen in Montferland gaan mee met de duurzaamheidswens van burgemeester en wethouders.

Al willen ze wel aanvullende informatie. De gemeenteraad van Montferland is bereid 1,1 miljoen euro te investeren in nieuwe installaties. Hiervan wordt 125.000 euro besteed aan 162 zonnepanelen en aan een zogeheten 'Solar Tracker'. Dit systeem zorgt ervoor dat de panelen de hele dag de zon volgen.

D66 (één zetel) was de enige partij die onlangs tegenstemde vanwege de luchtkwaliteit die in Vink als 'redelijk' wordt omschreven. Lokaal Belang Montferland vreest voor kinderziektes bij relatief nieuwe systemen als WKO (Warmte Koude Opslag) en de warmtepomp. De burgemeester van Montferland beloofde met antwoorden te komen.

Green Well boort naar aardwarmte

2011-12-28T01:44:00.000-08:00

De eerste boring naar aardwarmte in het Westland is een feit. Sinds vrijdag 16 december boort Green Well Westland naar schone energie, waarmee de kassen van de aangesloten bedrijven zullen worden verwarmd. Er worden twee boringen verricht met een diepte van ruim 2.800 meter. Het water dat wordt opgepompt, zo’n 120 tot 140 m3 per uur, heeft naar verwachting een temperatuur van 85 graden Celsius. Greenwell Westland BV is opgericht door de glastuinbouwbedrijven Zwingrow, Zeurniet, G. Verkade BV, Teun Valstar BV en J.C.M. Mulder. Zij hebben als doel gezamenlijk een uniek en duurzaam project te realiseren. De eerste aardwarmteboring is een mijlpaal voor Westland. De gemeente wil de energietransitie versnellen. Dit past in het streven om de meest innovatieve en duurzame Greenport van Nederland te zijn. Fossiele brandstoffen zoals aardgas en aardolie moeten worden vervangen door hernieuwbare bronnen om minder afhankelijk te worden van de prijzen op de wereldenergiemarkt. Om het gebruik van aardwarmte te stimuleren heeft Rabobank Westland 1 miljoen euro geschonken aan de Westland Agenda vanuit ‘DIT initiatief’, een fonds waarmee de bank duurzame innovaties in de tuinbouw wil stimuleren. De gemeente heeft eveneens 1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Met deze €miljoen worden meerdere aardwarmte-initiatieven ondersteund. De bij Green Well Westland BV aangesloten bedrijven besparen door hun kassen te verwarmen met aardwarmte op jaarbasis ca. 5,8 miljoen kubieke meter aardgas. Dat scheelt 10.500 ton CO2-uitstoot per jaar, een reductie van ca 55 procent. Als alles volgens planning verloopt, kan vanaf april 2012 aardwarmte worden gebruikt voor het verwarmen van de kassen.

Startsein bouw Fourty5High

2011-12-24T03:21:00.000-08:00

SOESTERKWARTIER - Ontwikkelingscombinatie Mondriaanlaan (gebieds- en vastgoedontwikkelaar AM en Heijmans Vastgoed) heeft het startsein gegeven voor de bouw van Fourty5High in het Soesterkwartier. Het appartementengebouw verschijnt op de hoek van de Piet Mondriaanlaan en de Groningerstraat. Fourty5High bestaat uit in totaal 137 appartementen in verschillende typen en prijsklassen en beschikt over een ondergrondse parkeergarage.Circa zestig procent van de appartementen is verkocht.
Fourty5High ligt dicht bij het centrum en tegenover het nieuwe Eemplein, het multifunctionele centrumplan met winkels, bioscoop, horeca en culturele voorzieningen. De moderne en opvallende architectuur sluit aan bij de omgeving. Aan de zijde van het Eemplein verschijnt de 45 meter hoge toren, terwijl het gebouw aan de zijde van de achtergelegen woonbuurt vier bouwlagen telt. Midden in het complex komt een binnentuin die als ontmoetingsplek kan dienen voor de bewoners. Het ontwerp van Fourty5High is van De Zwarte Hond Architecten.
Het aanbod van appartementen in Fourty5High is zeer gevarieerd. Het gebouw telt 76 tweekamer-, 43 driekamer- en 16 vierkamerappartementen. De woonoppervlakten lopen uiteen van circa 48 m¿ tot 120 m¿. De prijzen variëren van € 129.000 v.o.n. tot circa € 320.000 v.o.n. Daarnaast zijn er twee bijzondere penthouses met een woonoppervlakte van circa 250 m¿. De vanaf prijs voor deze penthouses bedraagt € 800.000 v.o.n. De prijzen zijn inclusief een parkeerplaats in de tweelaagse garage onder het gebouw. De eerste fase van Fourty5high bestaat uit 102 appartementen. De volgende fase met 35 appartementen gaat binnenkort in verkoop. De bouw is in handen van Heijmans Woningbouw.
Alle appartementen worden voorzien van een duurzaam verwarmingsysteem. Hiervoor wordt het innovatieve warmte-/koude opslag (WKO) toegepast. Voor deze voorziening wordt gebruik gemaakt van de bodem als energiebron. Door gebruik van een warmtepomp worden de appartementen door middel van vloerverwarming op een milieuvriendelijke manier verwarmd in de winter en gekoeld in de zomer. De toepassing van WKO draagt bij aan een gezonder binnenmilieu en door de aanwezigheid van vloerverwarming neemt het wooncomfort toe.
Meer informatie op www.am.nl

Gemeente stelt noodfonds in voor De Teuge

2011-12-22T00:31:00.001-08:00

ZUTPHEN - Het college van B en W van Zutphen heeft een bedrag van twee ton beschikbaar gesteld om in de wijk De Teuge de collectieve installatie voor Warm te-Koude Opslag (WKO) om te bouwen naar individuele verwarmingssystemen.

Dat heeft wethouder Rik de Lange woensdag bekendgemaakt. De gemeente haalt deze som uit de reserve die is ontstaan door de verkoop van Nuon-aandelen.

Verder heeft zij te kennen gegeven dat die twee ton ook het maximum is wat Zutphen wil bijdragen. Het bedrag kan tevens gebruikt worden voor de bekostiging van calamiteiten, die tot uitval van het WKO-systeem leiden.

Voor die toezegging verlangt de gemeente wel dat andere deelnemende partijen het fonds aanvullen tot het voor de ombouw benodigde bedrag.

Daarbij kan gerekend worden op een bijdrage van Waterbedrijf Vitens. Deze exploiteert de installatie en distribueert de bodemwarmte.

Wethouder De Lange is van mening dat dit initiatief genomen moest worden. "Als gemeente draag je de verantwoordelijkheid voor het welzijn van je inwoners. Het is voor ons niet acceptabel dat een wijk nog langer in de kou zit," aldus De Lange.

De Zwarte Hond renoveert jaren-tachtigkantoor

2011-12-21T06:21:00.001-08:00

In het centrum van Groningen wordt een oud jaren-tachtigkantoor duurzaam gerenoveerd. De Zwarte Hond maakte het ontwerp voor het pand, dat wordt gebruikt door aardgasleverancier GasTerra.

Het gebouw uit 1986 voldoet niet meer aan de huidige milieueisen. Om het kantoorpand aan deze eisen te laten voldoen heeft De Zwarte Hond onder meer een nieuwe vide in het hart van het gebouw bedacht. Hierdoor wordt het hart een ontmoetingsplek en kan daglicht op elke etage in het pand toetreden.

Door de hoeveelheid techniek in het gebouw te reduceren, kan er volgens het bureau op het dak een nieuwe ruimte worden geplaatst. Vanuit deze ruimte met glazen gevels is er een weids uitzicht over de stad.

Om het pand zo duurzaam mogelijk te maken, moeten de buitengevels worden geïsoleerd. Het bureau ontwierp een tweede huid van driedubbel glas op een gedeelte van de gevel. Dankzij de tweede huid wordt de warmte van de zon op deze plek langer vastgehouden. De Zwarte Hond wil ook zonnepanelen en een WKO-opslag gekoppeld aan een zuinige gaswarmtepomp installeren om het gebouw duurzaam te kunnen verwarmen.

Na de renovatie heeft het gebouw de status van een A+-label en een epc-waarde van twintig procent onder de geldende regelgeving. De voorbereidingen voor de ingreep worden eind 2012 afgerond. In 2013 is de renovatie klaar.

Bouw FIFPro in Park 20|20 begonnen

2011-12-20T06:04:00.000-08:00

Woensdag is het officiële startsein gegeven voor de bouw van het nieuwe hoofdkantoor van FIFPro in Beukenhorst-Zuid, Hoofddorp.

Het duurzame kantoor van ca. 2.500 m² b.v.o. in Beukenhorst-Zuid wordt de nieuwe huisvesting van FIFPro, de internationale voetbalfederatie voor profvoetballers en haar Nederlandse vestiging VVCS. Het aansluitende auditorium wordt een unieke plaats voor persconferenties, seminars en congressen.

Naast FIFPro kan hiervan ook gebruik gemaakt worden door andere bewoners van Park 20|20. Naar verwachting wordt het pand 12|12|12 opgeleverd aan FIFPro. Het geheel wordt ontwikkeld door Park 20|20 cv, een samenwerking tussen Delta Development Group, Reggeborgh en VolkerWessels. IBB Kondor, onderdeel van VolkerWessels bouwt het kantoor.

Faciliteiten
Park 20|20 ambieert comfortabeler, productiever en inspirerend werken. De voldoende ruimte voor kleinschalige voorzieningen en de vèrgaande aandacht voor groene plekken, elkaar ontmoeten en voldoende bewegen dragen bij aan een gunstig eindresultaat.

Er komen verschillende restaurants en andere ontmoetingsplekken. Meerdere faciliteiten en high tech ICT kunnen de werkgever en werknemer ontzorgen. De geplande aangrenzende hotel- en conferentiefaciliteiten zorgen voor de gewenste complementaire voorzieningen.

Cradle to Cradle
Het vaak kostenbesparende duurzaamheidsaspect geeft Park 20|20 een concurrerende voorsprong. Recyclebare bouwmaterialen die passen binnen de ambities van het C2C-concept. Dit gaat o.a. om zonne- en windenergie, waterzuivering en energie uit afval en geavanceerde techniek met behulp van warmte- en koudeopslag vormen .

Het plan voorziet in ca. 89.000 m² kantoor, ca. 1.400 parkeerplaatsen en 3.700 m² facilitaire voorzieningen.

Meer informatie: Park 2020

Schop in de grond voor Hitachi

2011-12-20T05:40:00.000-08:00

ZALTBOMMEL - Op industrieterrein De Wildeman in Zaltbommel is maandagmiddag de schop in de grond gegaan voor de nieuwbouw van Hitachi Data Systems. Deze vestiging van het Japanse elektronicaconcern komt over vanuit Waardenburg.

Het bedrijf gaat aan de Heksekamp een kolossaal gebouw van zo'n 35.000 vierkante meter neerzetten. De opleveringsdatum is gepland op 1 april 2013. Het moet een toonbeeld van duurzaamheid worden. Zo wordt het klimaat in het gebouw geregeld met een ondergrondse warmte-koudeopslag en is er op het dak van het pand parkeerplek voor tweehonderd auto's.

Vier sprekers legden maandagmiddag de nadruk op de bijzonderheid van de totstandkoming van dit gebouw. De Zaltbommelse wethouder Han Looijen memoreerde dat alles supersnel is gegaan, omdat Hitachi pas in september aankondigde naar Zaltbommel te komen. Frans van Rijn, vice-president van Hitachi Data Systems, gaf aan dat tijdens het bouwtraject nog een heleboel keuzes gemaakt moeten worden: ,,Er komen nog momenten waarop we tegen problemen aanlopen. Juist dan kun je laten zien hoe goed je bent: winnaars zien oplossingen."

Directeur Walter Issing van projectontwikkelaar Kadans riep in herinnering dat alle betrokkenen bij deze nieuwbouw twee dagen bij elkaar 'in een hok' hebben gezeten om tot een goed contract te komen. En Jeroen de Bonth, directeur van bouwbedrijf Hercuton, zei 'stiktrots' te zijn op deze opdracht: ,,Een gebouw van deze omvang, waar zie je dat nog in Nederland. De duurzaamheidsaspecten zijn ook zeer ambitieus."

Na hun toespraken onthulden de vier het bouwbord en staken zij symbolisch de eerste schop in de grond.

700 warmtepompen voor Waterzicht in wijk Oosterheem

2011-12-20T04:07:00.001-08:00

Het grootschalige karakter van de toepassing van warmtepompen maakt het project uniek. (Foto: PR)

ZOETERMEER - De ondertekening van het inkoopcontract voor ruim 700 warmtepompen tussen Oosterheem V.O.F. en Vendu, een van de ondernemingen binnen de Itho Daalderop Groep en leverancier van de warmtepompen, heeft op donderdag 15 december plaatsgevonden.

Henk Vrooman (namens Oosterheem VOF), Wim van den Bogerd (Vendu) en René Giesbers (Giesbers & Van der Graaf) tekenden de mantelovereenkomst met het inkoopcontract van de warmtepompen namens alle betrokken samenwerkende ontwikkelende partijen.

De nieuwe woonbuurt Waterzicht in Oosterheem is uniek in Nederland vanwege de omvang en het grote aantal warmtepompen dat toegepast wordt. In totaal worden er ruim 700 woningen voorzien van een duurzaam en energievriendelijk warmtepompsysteem dat gebruik maakt van warmte/koude opslag in de bodem.

De warmtepomp gebruikt hierbij bodemwarmte voor verwarming van de woningen via het vloerverwarmingssysteem en bereiding van warm water. Tijdens warme dagen werkt het systeem precies andersom: er wordt gebruik gemaakt van koude uit de bodem waarmee de woningen aangenaam gekoeld kunnen worden.

Het grootschalige karakter van de toepassing van warmtepompen maakt het project uniek. Het woningaanbod in de wijk Oosterheem wordt zeer gevarieerd. De circa 730 woningen worden uitgevoerd in diverse woningtypen, kavelvormen en prijscategorieën in zowel huur als koop.

De CO2-voetafdruk van glastuinbouwbedrijven daalt pas echt bij het stoppen van stoken op gas.

2011-12-20T02:50:00.000-08:00

Gouda – De CO2-voetafdruk van glastuinbouwbedrijven daalt pas echt bij het stoppen van stoken op gas. Tomaten van een aardwarmtebedrijf hebben een circa 80 procent lagere uitstoot dan gemiddeld, terwijl de biologische tomaten van het CO2-gecertificeerde bedrijf BiJo maar 30 procent minder uitstoten dan gemiddeld.

Dat is een ruwe schatting van Blonk Milieu Advies uit Gouda. Er is veel variatie tussen de bedrijven in Nederland en niet alle factoren zijn precies in te schatten, stelt projectleider Jasper Scholten.
BiJo Logische Groenten uit ’s Gravenzande is het eerste tuindersbedrijf met een certificaat voor de CO2-voetafdruk van hun producten. Een kilo tomaten produceren kost bij BiJo 0,92 kilo CO2, opgeteld over alle schakels van de keten. BiJo teelt in een gesloten kas.

Een bedrijf als Van den Bosch met aardwarmte heeft een lagere uitstoot. Blonk berekende die voetafdruk uit een nieuwe meetmethode van CO2-uitstoot. Het Productschap Tuinbouw gaf opdracht om de methode uit te werken. De berekeningswijze is binnenkort internationaal erkend volgens de PAS 2050 norm.

Volgens projectleider Scholten is energie de belangrijkste uitstootfactor voor glastuinbouwbedrijven, gevolgd door compost voor biologische bedrijven als BiJo. De derde factor CO2 staat nog ter discussie. Moet de aangevoerde CO2 door Ocap aan de glastuinbouwbedrijven toegeschreven worden of aan de industrie? Volgens Scholten is er nu een verdeling toegepast, maar is daarin nog wijziging mogelijk.

Blonk beheert een vernieuwde internetsite waar bedrijven hun CO2-uitstoot zelf kunnen berekenen. Die uitkomsten zijn niet openbaar. ”In november zijn er circa 118 berekeningen uitgevoerd”, stelt Scholten.

Gemeente Duiven en Vivare ondertekenen overeenkomst warmte koude opslag (WKO)

2011-12-19T23:51:00.000-08:00

In het herstructureringsgebied Droo Zuid wordt een duurzaam energiesysteem, een WKO-systeem toegepast. De gemeente Duiven en Vivare tekenen daarvoor op dinsdagmiddag om 15.30 uur deze overeenkomst.

Het WKO-systeem wordt toegepast in de gebouwen Huis van Droo en verpleeginrichting Liemerije. Beide gebouwen worden met behulp van dit systeem verwarmd en gekoeld. Het gebouw Huis van Droo is in eigendom van de gemeente Duiven en het verpleeghuis is in eigendom van Vivare en wordt verhuurd aan verpleeginrichting Liemerije. WKO is uniek voor de gemeente Duiven. Samen met Vivare leveren partijen op deze manier een belangrijke bijdrage aan duurzaamheid en reductie van CO2-uitstoot. Vivare is de eigenaar van de installatie en is daarmee energieleverancier. Vivare realiseert nog 42 zorgappartementen, die ook worden aangesloten op dit systeem.

Warmte koude opslag houdt in, dat water van een bepaalde temperatuur wordt opgepompt. Vervolgens wordt het gebruikt om kouder water mee te verwarmen. Daarna wordt het water weer terug gepompt in de bodem.

Life Science gebouw

2011-12-19T23:41:00.000-08:00

In 2012 gaat Unica het nieuwe Life Science gebouw Matrix VI in Amsterdam voorzien van duurzame warmte en koude. Matrix VI is het eerste gebouw op Science Park Amsterdam dat gebruik gaat maken van via de bodem opgewekte energie.

De reeds gerealiseerde warmte-/koudeopslag bij de Faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Universiteit van Amsterdam zal Matrix VI voorzien van energie.
Unica Ecopower is eigenaar van de duurzame opwekinstallatie en zal minimaal 15 jaar warmte en koude aan het gebouw leveren. De totale warmte-/koudevermogensvraag is circa 700 kW.

Werkzaamheden gestartUnica Mega is inmiddels begonnen met de eerste werkzaamheden, waaronder de aanleg van het nodige leidingwerk om de afstand van circa 200 meter tussen de WKO-installatie en Matrix VI te overbruggen.

Ook MATRIX Innovation Center is gestart met haar werkzaamheden om de nieuwbouw van Matrix VI te realiseren. De uitbreiding is nodig nu alle bestaande Matrix gebouwen nagenoeg geheel in gebruik zijn bij zo’n 80 verschillende bedrijven in de ICT en Life Sciences.
WKOBij warmte-/koudeopslag (WKO) worden warmte en koude opgeslagen in een geïsoleerde bodemlaag. In de zomer wordt de overtollige warmte opgeslagen in het grondwater; in de winter wordt die warmte er uitgehaald om onder meer gebouwen te verwarmen. Andersom wordt in de winter opgeslagen koude in de zomer naar boven gehaald voor koeling.

dinsdag 20 december 2011

Eerste aardwarmteboring Westland van start

2011-12-19T07:08:00.001-08:00

Green Well Westland BV een samenwerkingsverband van vijf glastuinders, start vrijdag 16 december met de eerste aardwarmteboring in het Westland.

De boring zal ongeveer drie maanden in beslag nemen en gaat 24 uur per dag en 7 dagen in de week door. Er vinden twee boringen plaats waarbij naar verwachting 120 tot 140 m3 water per uur wordt opgepompt met een temperatuur van 85 graden.

De aangesloten bedrijven Zwingrow, kwekerij Zeurniet, G. Verkade BV, Teun Valstar BV en J.C.M. Mulder hopen in april 2012 gebruik te kunnen maken van de aardwarmte voor het verwarmen van de kassen.

Besluit energiesystemen bodem pas in 2013

2011-12-19T05:10:00.000-08:00

DEN HAAG - Het Besluit bodemenergiesystemen gaat niet 1 juli 2012 in, maar 1 januari 2013. De voorbereiding van de procedure via de Afdeling advisering van de Raad van State duurt langer dan gepland en daarnaast verkent minister Schultz of de registratie van bodemenergiesystemen kan lopen via het Landelijk Grondwater Register.

Het uitstel volgens Schultz wel dat het besluit tijdig in de digitale loketten voor de meldingen en de vergunningaanvragen kan worden opgenomen. De minister geeft gehoor aan het verzoek van de Kamer om de zogeheten balansperiode van 3 naar 5 jaar te verlengen. Dat is gunstig voor systemen zoals warmte-koudeopslag.

Publicatie datum: 19-12-2011

Dordrecht wordt landelijke bekroond met grote prijs voor plan DUURZAAMHEIDSFABRIEK

2011-12-15T00:07:00.001-08:00

DORDRECHT - Het plan voor de duurzaamheidsfabriek Dordrecht is landelijk bekroond in een toonaangevende competitie. Het Financieel Dagblad (FD) en de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) behoorden tot de organisatoren. Dordrecht is op het gebied van duurzaamheid zo landelijk in het nieuws. Over een half jaar moet de duurzaamheidsfabriek volgens plan er in het Leerpark staan.

.Wethouder voor duurzaaamheid, Harry Wagemakers (Beter voor Dordt/BVD), mocht de hoofdprijs woensdagavond in Amersfoort in ontvangst nemen uit handen van Herman Wijffels. Deze bestuurder hoort tot de meest invloedrijke Nederlanders op het gebied van duurzaamheid.

De Dordtse bestuurder was enorm trots op de erkenning voor het plan uit Dordrecht, dat wordt gerealiseerd op het leerpark. Het wordt een combinatie van leren, werken en veel ontdekken allemaal rond duurzaamheid.

In 2012 mag de wethouder met zijn staf,,waaronder directeur duurzaamheidsfabriek Rein Meester, het ook internationaal presenteren in Parijs. Dat congres zal de duurzaamheidplannen vanuit Dordrecht wereldwijd op de kaart zetten en is voor de gemeente een inhoudelijke vorm van Dordrecht promotie.

Dordrecht valt inmiddels ook op door het duurzaamheidscentrum Weizigt onder leiding van directeur Louise Bergenhenegouwen. Weizigt werd ook nog in het TV programma Tijd voor Max genoemd.

Hierna info van Dordrecht duurzaam en van de site van duurzaamheidsfavbriek:

Duurzaamheidsfabriek beste duurzaamheidsplan van Nederland!

Vanavond is bekendgemaakt dat de Duurzaamheidsfabriek op het Leerpark in Dordrecht de prijs voor het ‘Beste duurzaamheidsplan’ van Nederland heeft gewonnen! De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Financieel Dagblad schreven een landelijke prijsvraag uit voor duurzaamheidsprojecten die in uitvoer zijn of gaan. De Duurzaamheidsfabriek kwam als winnaar uit de bus. Een prachtige erkenning voor een uniek project!

Voor deze categorie konden duurzaamheidsprojecten worden aangemeld die in uitvoer zijn of gaan. Herman Wijffels reikte als voorzitter van de jury de prijs uit. Er werden ook prijzen uitgereikt in de categorieën ‘Beste gerealiseerde duurzaamheidsproject’ – winnaar gemeente Beesel - en ‘Beste gemeentelijk duurzaamheidsbeleid’ – winnaar gemeente Assen.

Trots

De Dordtse wethouder Harry Wagemakers (duurzaamheid) is heel enthousiast over de prijs:

“Ik ben buitengewoon trots! De Duurzaamheidsfabriek verbindt op unieke wijze twee speerpunten van het Dordtse college: duurzaamheid en arbeidsmarktbeleid. Want in de Duurzaamheidsfabriek kunnen bedrijven innovaties en nieuwe producten uitproberen, maar ze komen er ook vroegtijdig in contact met potentieel, goed gekwalificeerd personeel.

Zo geeft de Duurzaamheidsfabriek straks niet alleen een enorme impuls aan de verduurzaming van Dordrecht, maar levert het ook een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van het tekort aan geschoolde technici. En daarbij is duurzame techniek steeds het uitgangspunt.”

Dordt Duurzaam doen we samen

Wethouder Wagemakers: “Een duurzamer Dordrecht bereiken we door samen te werken met inwoners, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke organisaties. De Duurzaamheidsfabriek is daar een prachtig voorbeeld van. Het is een zeer bijzondere samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs, waarbij duurzaamheid centraal staat. Het wordt een inspirerend kenniscentrum voor duurzame ontwikkeling en tegelijk een kweekvijver voor jong technisch talent.

Deze nominatie is een enorme stimulans om door te gaan op de ingeslagen weg.”

INFO van de siite duurzaamheidsfavriek Dordrecht:

n 2011 verrijst op het Leerpark in Dordrecht de Duurzaamheidsfabriek, een innovatief en technologisch centrum. Dit centrum biedt plaats aan intensieve samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling. Stichting Urgenda heeft het Leerpark Dordrecht geadopteerd als icoon voor duurzaamheid en sociale innovatie. HVC is vanaf het begin betrokken bij de ontwikkelingen van de Duurzaamheidsfabriek. De Duurzaamheidsfabriek is - de naam zegt het al - een fabriek voor duurzaamheid. Met een techniekhal, laboratoria, ateliers, bedrijfsruimtes en ontmoetingsplekken. Hier kunnen (startende) ondernemers, ‘groene’ investeerders en jong technisch talent elkaar ontmoeten. Een inspirerende leer-werkomgeving om duurzame producten en productiemethoden uit te proberen en te ontwikkelen.

Een plek ook waar leerlingen en werknemers die zich in de praktijk willen bijscholen technologische kennis kunnen opdoen. Daarnaast is de Duurzaamheidsfabriek een kenniscentrum voor duurzame ontwikkeling (energie, materiaalontwikkeling, mobiliteit), gericht op regionale en landelijke netwerken.

Warmte- en koudeleveringHVC onderzoekt de mogelijkheden om (mede) een zogenoemd Fablab energie-efficiency en duurzame energie op te zetten. Het nieuw op te richten gemeentelijk energiebedrijf, dat we samen met de gemeente Dordrecht willen realiseren, willen we in de Duurzaamheidsfabriek vestigen. Ook zal HVC haar warmte- en koudeopslaginstallatie (wko) op het Leerpark inzetten als leer-werkbedrijf. De wko-installatie levert de warmte en de koude voor de scholen, woningen, kantoren en de brandweerkazerne op het Leerpark.

Leer-werkbedrijf Daarnaast zet HVC het beheer en onderhoud van de duurzame energie-installatie van de kinderboerderij van het Natuur- en Milieueducatiecentrum Weizigt in Dordrecht in als leer-werkbedrijf. De duurzame energie-installatie is een houtpelletketel die werkt in combinatie met zonne-energie. HVC is eigenaar van de installatie en heeft deze gerealiseerd als demonstratie- en leerproject. Misschien kan het aan te leggen warmtenet, dat vanaf de afvalenergiecentrale in Dordrecht naar de N3 en naar de nieuwbouwlocaties in de binnenstad wordt geleid, onderdeel worden van het leer-werkbedrijf. Dit geldt ook voor de warmtelevering aan ‘buurman’ DuPont.

Demonstratie- en opleidingsomgeving Tot slot onderzoeken we de mogelijkheden om een demonstratie- en opleidingsomgeving te creëren op het gebied van duurzame energie, zoals een demonstratiemodel van een vergistingsinstallatie. Een en ander hangt mede af van de subsidiemogelijkheden

De Vork heet nu de Vaandel

2011-12-09T04:39:00.001-08:00

HEERHUGOWAARD - De Vaandel heet het bedrijventerrein tussen Sportpark de Vork en de Hasselaarsweg sinds deze week.

Daarmee is de oude naam de Vork verleden tijd. Dezelfde naam als het aanpalende sportpark de Vork. Waarmee verwarring op de loer ligt, vindt de gemeente. De nieuwe naam is deze week tijdens een bijeenkomst met het bedrijfsleven bekend gemaakt en symboliseert ’dat Heerhugowaard graag voorop wil lopen.’ Net als de functie van een vaandeldrager die voor de troepen uitgaat, aldus de gemeente. Het bedrijventerrein wordt in fasen opgeleverd zodat de jongste ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid toepasbaar zijn. De gronduitgifte voor De Vaandel start in het eerste kwartaal van 2012. Het wordt een modern gemengd bedrijventerrein waarbij het accent ligt op duurzaamheid: grootschalige toepassing van zonnepanelen en aardwarmte en warmte-koudeopslag. De Vaandel is zeer vermoedelijk het laatste bedrijventerrein van Heerhugowaard.

Energielabel: Het paard van Troje?

2011-12-02T06:47:00.001-08:00

Sinds 2008 is het verplicht om bij verkoop van een bestaande woning een Energielabel te leveren, echter koper en verkoper konden gezamenlijk beslissen hiervan af zien. Het Energielabel is door de vrijblijvendheid nooit een succes geworden.

Van 1 juli 2012 wordt er een tweede poging gedaan. Het Energielabel wordt verplicht bij verkoop van alle woningen, ook nieuwbouwwoningen. Koper en verkopen mogen er dan niet meer van afzien. De labeling voor de nieuwbouwwoningen worden dan gekoppeld aan de EPC methodiek.

Het Energielabel geeft de koper inzicht in het gemiddelde energieverbruik van de woning voor het gebouwgebonden energieverbruik (het verwarmen van de woning en tapwater). Het huishoudelijke energieverbruik wordt buiten beschouwing gelaten.

Vastrechtkosten
Het Energielabel vertelt echter niks over de energiekosten. Niet alleen omdat de energieprijs varieert maar ook omdat vastrechtkosten niet worden meegenomen. Als de vastrechtkosten niet varieerden per woning was er geen probleem. Echter de vastrechtkosten voor een cv-ketel zijn veel lager dan voor stadsverwarming en WKO.

Hierdoor kan het zijn dat een A-label woning met gas nog steeds lagere energielasten heeft dan een A++ label met bijvoorbeeld stadsverwarming en PV-cellen. Met het Energielabel wordt dan ook geen weerspiegeling van de energielasten gegeven in tegenstelling tot de labeling voor tv’s en auto’s.

Het Energielabel vertelt bij een woning alleen hoe goed de woning is voor het milieu. Is dit wat de consument wil weten bij het kopen van een huis? Is dit wat de banken wil weten bij het verstrekken van een hypotheek?

Verkeerde been
De consument wordt met het Energielabel op het verkeerde been gezet. Hij denkt een huis te kopen met lage woonlasten maar krijgt een woning met weinig CO2 uitstoot, maar geen garantie op lage maandlasten.

De koppeling van de EPC aan het Energielabel slaat volledig de plank mis. De vastgoedsector moet zich dit gaan realiseren en moet niet meer gaan ontwerpen op basis van de EPC maar op basis van de woonlasten. Dit kan door het treffen van robuuste maatregelen bestaande uit onder andere een zeer goede isolatie schil, laag temperatuur verwarming en goede kierdichtheid.

Als de vastgoedsector van nu af aan gaat ontwerpen op minimale energielasten kunnen we van de introductie van het Energielabel een succes maken. Anders halen we, met de introductie van het Energielabel, het Paard van Troje binnen en zal de tweede introductie van Energielabel wederom falen en laten we hiermee de kans om nieuwbouwwoningen positief te onderscheiden van de bestaande bouw aan ons voorbij gaan.

Onno Dwars
Vastgoedontwikkelaar/ Manager duurzaamheid VolkerWessels Vastgoed

WKO voor zorgcentrum

2011-12-02T06:29:00.000-08:00

Lichtenvoorde - Kemkens Installatietechniek realiseert duurzame technieken bij nieuwbouw Vischpoort in Zutphen. Het hoogste punt van de nieuwbouw is inmiddels bereikt.

Kemkens Installatietechniek realiseert bij de nieuwbouw voor zorgcentrum Vischpoort de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties.

WKO
Voor de verwarming en koeling van het gebouw paste Kemkens duurzame technieken toe. Bijvoorbeeld ondergrondse warmte- en koudeopslag (WKO) en luchtbehandeling met warmteterugwinning. De verwarming en koeling worden duurzaam opgewekt door toepassing van bodemopslag.

Oplevering
Vischpoort wordt gerealiseerd aan de Coehoornsingel in Zutphen.
Het gebouw is volgens planning in 2012 gereed.

Bouw Paleis van Justitie IJDock op hoogste punt

2011-11-30T05:14:00.000-08:00

30-11-2011 | LAATST GEWIJZIGD: 30-11-2011

Het nieuwe Paleis van Justitie op het schiereiland IJDock bereikt 30 november het hoogste punt. In opdracht van ASR Vastgoed Ontwikkeling realiseert J.P. van Eesteren de twee gebouwen van het Paleis van Justitie voor het Openbaar Ministerie en het Gerechtshof Amsterdam.

Het complex van het Paleis van Justitie met bijna 34.000 m2 kantoorruimte is getoetst op energiezuinigheid en duurzaamheid op basis van nieuwbouwcertificering voor Breeam-NL en gewaardeerd met certificaat met 2 sterren. Het gebouw wordt verwarmd en gekoeld met warmte/koudeopslag (WKO) in de bodem. Het project naar ontwerp van Claus en Kaan architecten wordt verder gekenmerkt door hoogwaardige materialen en detaillering. In de gevels zijn keramische tegels, natuursteen, witte prefab beton en geglazuurde baksteen verwerkt.

Het nieuwe onderkomen van onder andere de Dienst Waterpolitie van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) en A.T. Kearney bereikte woensdag 12 oktober als eerste gebouw op IJDock zijn hoogste punt. Dura Vermeer Bouw Amsterdam realiseert dit gedeelte. De woontoren, gebouwd door Moes uit Almere, bereikte 10 november het hoogste punt. IJDock is een project van ASR Vastgoed Ontwikkeling. De Rijksgebouwendienst is nauw betrokken bij de huisvesting van het Openbaar Ministerie, het Gerechtshof Amsterdam en de Dienst Waterpolitie van het KLPD.

Stadiongebied Breda als pilot

2011-11-30T04:41:00.001-08:00

BREDA - Een flinke energiebesparing via warmte- en koudeopslag in de bodem. Via een heus masterplan hopen de gemeente Breda en Heja Projectontwikkeling dit straks in het Stadiongebied te kunnen realiseren. De gemeente Breda heeft samen met Heja Projectontwikkeling een zogenaamd masterplan opgesteld om duurzame warmte- en koude- opslag (WKO) te realiseren in Stadiongebied. Bij wijze van proef wordt de provincie verzocht om in dit gebied af te mogen wijken van de uniforme dieptegrens die gehanteerd wordt bij het toepassen van WKO waardoor deze duurzame techniek in dit gebied rendabel kan worden.

Nieuw kantoor in Bio Science Park Leiden

2011-11-28T04:02:00.000-08:00

In Bio Science Park Leiden is eind vorige week het bedrijfsverzamelgebouw Accelerator opgeleverd.

Dat meldt JHK Architecten in een persbericht. Het gebouw van 6.500 m2 biedt flexibele kantoor- en laboratoriumruimte aan startende ondernemers in de biotechnologie. Opdrachtgever is BioPartner Center Leiden. Uitvoerder is het Design & Build team dat bestaat uit Dura Vermeer Bouw, JHK Architecten, Wolter & Dros en Croon Elektrotechniek. Accelerator maakt deel uit van de BioPartner Campus. Tijdens de oplevering van Accelerator is ook met de bouw van het tweede deel van de campus, Incubator, begonnen.

De oplevering van Incubator staat eind 2012 gepland. In Accelerator zullen bedrijven werken aan revolutionaire medicijnen en vaccins. Met deze oplevering is BioPartner Center Leiden nu het grootste bedrijvencentrum voor startende ondernemingen in de life sciences in Nederland. Het gaat volgens partijen om twee ‘buitengewoon duurzame’ gebouwen. ‘Naast een WKO en warmteterugwinning uit restwarmte van de ventilatielucht, worden de energiekosten laag gehouden door het gebouw zo compact en flexibel mogelijk te ontwerpen.’ Door slimme bouwmethodes is bovendien 20 tot 25 procent minder materiaal gebruikt.

ING: 45 miljard nodig voor verduurzaming vastgoed

2011-11-25T03:22:00.000-08:00

Nederland moet veel meer investeren om zijn doelstellingen voor hernieuwbare energie te realiseren.

Daarvan is 45 miljard euro nodig om de bestaande vastgoedvoorraad te verduurzamen met bijvoorbeeld warmte/koude opslag (wko) en zonnepanelen. Dat schrijft het ING Economisch Bureau in het rapport Hernieuwbare energie in Nederland tot 2020.

Het rendement / risicoprofiel van hernieuwbare energiebronnen blijkt over het geheel genomen nog niet zo aantrekkelijk dat het benodigde geld voor de energietransitie vanzelf op tafel komt. Dit komt mede doordat het draagvlak voor een internationaal klimaatbeleid sinds 2009 smaller is geworden. De pogingen om wereldwijde bindende afspraken te maken over CO2-emissieplafonds hebben schipbreuk geleden. Met dergelijke afspraken zouden investeringen in duurzaamheid een veel gunstiger rendement opleveren. Ondanks die ‘weeffout’ ziet ING verschillende goede mogelijkheden om het rendement / risicoprofiel van investeringen in hernieuwbare energie te verbeteren.

bron: vastgoedmarkt.nl

CU-Kamerlid Wiegman breekt lans voor glastuinbouw

2011-11-23T06:43:00.000-08:00

ChristenUnie-Kamerlid Esmé Wiegman vindt dat het kabinetsbeleid zich meer moet richten op lokale projecten met duurzame energie, zoals projecten in de glastuinbouw met (bio-)WKK, aardwarmte en warmte-/koudeopslag.

Dat zei zij gisteren na afloop van het Kamerdebat over het energiebeleid van minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

„Het kabinet staart zich blind op de grote energiecentrales. Lokale energieprojecten zijn juist goed voor de Nederlandse bedrijvigheid en zorgen voor hernieuwbare energie. Het is daarom van groot belang dat de minister meer aandacht heeft voor lokale projecten’’, aldus Wiegman.

Volgens het Kamerlid liggen juist in de tuinbouw enorm veel mogelijkheden op het gebied van duurzame-energieproductie. WKK beschouwt ze, ondanks het gebruik van aardgas, nog altijd als vele malen duurzamer dan kolencentrales die hun restwarmte op zee lozen. Verhagen moet volgens haar ook meer focussen op de projecten uit het programma Kas als Energiebron.

Biovergisters

Daarnaast vindt de ChristenUnie dat de minister de subsidieregeling SDE+ moet aanpassen zodat telers al in de eerste fase kans maken op subsidie voor biovergisters. In het huidige voorstel is dat pas vanaf de derde fase het geval.

Op 5 december debatteert de Tweede Kamer verder over Verhagens energiebeleid.

LTO Glaskracht: ’SDE+ krap, maar bruikbaar’

2011-11-09T06:03:00.000-08:00

LTO Glaskracht is blij dat telers in 2012 vanuit de regeling SDE+ subsidie kunnen krijgen voor duurzame warmte en duurzame energie voor eigen gebruik. Maar ook warmte-koudeopslag en WKK zouden volgens de organisatie onder de regeling moeten vallen.

LTO Glaskracht Nederland reageert daarmee op een brief die minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) op 3 november aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Daarin meldt hij dat de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+) in 2012 opnieuw opengaat. Op 31 januari start de eerste van vijf fasen. In totaal heeft Verhagen € 1,7 miljard beschikbaar.

De regeling is zodanig opgezet dat goedkopere projecten eerder voor subsidie in aanmerking komen dan duurdere. Zo krijgen telers voorrang als ze genoegen nemen met een subsidie van maximaal 7 cent/kWh elektriciteit, 19,4 cent/GJ warmte en 48,3 cent/Nm3 groen gas, bedragen die LTO Glaskracht aan de magere kant vindt. „Maar we verwachten niet dat een businesscase er op zal vastlopen’’, aldus energiedeskundige Gaby Duijndam van LTO Glaskracht.

Geen subsidie voor WKO

Met name over de subsidiëring van duurzame warmte (restwarmte en geothermie) en die van het eigen gebruik bij teruglevering van duurzame stroom aan het net, is Duijndam positief. Ze betreurt het echter dat Verhagen geen subsidie wil voor warmte-koudeopslag (WKO) en WKK. „Eerder dit jaar heeft ECN concept-basisbedragen genoemd voor WKO. Het onderzoeksinstituut wilde bedragen per teelt vaststellen, maar kwam daar nog niet uit. Waarschijnlijk heeft EL&I er daarom maar helemaal vanaf gezien.’’

LTO Nederland vindt de subsidiebedragen voor groen gas veel te laag. Volgens portefeuillehouder duurzame energie Eric Douma wordt het voor telers met een bio-WKK daardoor pas interessant in fase 3. „Maar tegen die tijd is het budget al op, verwacht ik.’’

Duurzaamheid is nog ver weg in Ede

2011-11-02T07:05:00.000-07:00

EDE - Besparen op het energieverbruik blijkt een zaak van lange adem. De Edese doelstellingen voor 2012 worden slechts voor 80 procent gehaald, blijkt uit het net vastgestelde tweede klimaatplan. De bedoeling was dat volgend jaar 5 procent van de verbruikte energie duurzaam opgewekt is, maar dat gaat niet lukken.

Dat het voor 80 procent wel gaat slagen, komt voor een groot deel door de biomassacentrale van Vika (Bio-energie De Vallei) en de twee windmolens langs de A30. Beide projecten zijn echter nog niet uitgevoerd en zullen in ieder geval deels pas in 2013 plaatsvinden. Ook hoopt het college van burgemeester en wethouders op de komst van een of meer mestvergistingsinstallaties, waaronder één bij bedrijventerein Kievitsmeent.

Het is onder meer de crisis die roet in het eten gooit, stelt de gemeente. Daardoor zijn bedrijven minder geneigd te investeren in duurzaamheid, waardoor bijvoorbeeld minder warmte-koudeopslagsystemen (WKO's) zijn neergezet bij particuliere bedrijven. Ook voor grootschalige projecten geldt die beperking.

Projectontwikkelaars hebben besloten dat in Kernhem – afgezien van de eerste delen – geen WKO komt, en ook in Enka is daarvan afgezien vanwege de kosten die het systeem met zich meebrengt. Een ander risico is dat het rijk na 2012 de jaarlijkse bijdrage van 100.000 euro aan het project stopt, wat het hele initiatief onder druk zet.

Nieuwe regels voor oppompen grondwater in Friesland

2011-11-01T06:20:00.001-07:00

Wetterskip Fryslan heeft het ontwerp grondwaterbeleid vastgesteld. Het waterschap wil met het nieuwe beleid bijdragen aan een duurzaam grondwaterbeheer. Het onttrekken van grondwater heeft effect op grondwaterstanden en -stromingen. De grens voor het aanvragen van een vergunning wordt voor bepaalde onttrekkingen verlaagd. Voor de Friese Waddeneilanden worden de regels aangepast om een tekort aan zoet grondwater te voorkomen en verdroging tegen te gaan. Het ontwerp grondwaterbeleid ligt vanaf 1 november tot 12 december ter inzage bij Wetterskip Fryslan.

In december 2009 heeft Wetterskip Fryslan het grondwaterbeheer als uitwerking van de Waterwet overgedragen gekregen. De provincie blijft verantwoordelijk voor de onttrekking van grondwater voor drinkwater, Warmte en Koude Opslag en groot industrieel gebruik. Bij de overname is gekozen voor de voortzetting van het provinciale beleid om zo te bepalen of dit past bij de werkwijze van Wetterskip Fryslan.

Na een jaar heeft de evaluatie plaats gevonden. Daarbij bleek dat het beter was om meer uniformiteit qua grenzen aan te brengen én dat gebiedsgericht beleid voor de Waddeneilanden gewenst was. Op de Waddeneilanden vindt geen ondergrondse aanvoer van zoet grondwater plaats. Daarom is het van belang om ontrokken grondwater zo veel mogelijk te laten vloeien in de bodem.

De ontwerp beleidsnota grondwater staat op de website van Wetterskip Fryslân. Na vaststellen van de Grondwaternota door het algemeen bestuur worden de Keur van Wetterskip Fryslan en de Algemene Regels bij de Keur aangepast.

bron: Wetterskip Fryslan, 31/10/11

Fout klimaat kost RUG miljoenen

2011-10-31T03:29:00.001-07:00

AMSTERDAM - De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) lijdt een miljoenenstrop door problemen met de klimaatbeheersing in het verblijf voor proefdieren.

Foto: ANP

De temperatuur en luchtvochtigheid kunnen niet goed worden geregeld, waardoor experimenten niet altijd goed worden uitgevoerd.

Een nieuw pand van de universiteit dat begin dit jaar in gebruik is genomen wordt verwarmd door warmte-koudeopslag. Dat systeem kan de temperatuur niet altijd constant houden. "Als het morgen een stuk kouder is dan vandaag duurt het even voordat de temperatuur weer op peil is", legt een woordvoerder uit. De temperatuurschommelingen hebben gevolgen voor de experimenten.

De kosten om het systeem aan te passen lopen op tot vier miljoen euro. Wie verantwoordelijk is voor de strop is nog onduidelijk.

Uitstel nieuwe epc-berekening dreigt

2011-10-21T05:31:00.001-07:00

Den Haag - Er dreigt opnieuw uitstel van de nieuwe norm Energieprestatie van Gebouwen (EPG) en daarmee voor de nieuwe berekeningsmethode van de epc. Eerder was de norm al een jaar uitgesteld tot 1 januari 2012.

Een mogelijk uitstel wordt aangekondigd op de website van het Lente Akkoord. Dit is een initiatief van Aedes, Bouwend Nederland, Neprom, NVB, en de minister van Binnenlandse Zaken. De site meldt: “Via Neprom-leden bereikte ons het signaal dat de software voor de Energie Prestatie Gebouwen (EPG) die per 1 januari 2012 de EPN vervangt, nog niet in de definitieve versie beschikbaar is. Ook lijkt de NEN norm Ventilatie nog steeds niet optimaal op de EPG aan te sluiten. Neprom heeft, als partner in het Lente-akkoord, deze signalen bij het ministerie van BZK onder de aandacht gebracht. We hebben het ministerie verzocht om een uitstel- dan wel een overgangsperiode vast te stellen. Inmiddels heeft het debat in de Tweede Kamer plaatsgevonden over het nieuwe Bouwbesluit en het ziet er naar dat de invoering daarvan opnieuw wordt uitgesteld, vermoedelijk met vier of zes maanden. Dat heeft dan ook betrekking op de EPG.”
Eerste berekeningen met de software wijzen uit dat de resultaten voor sommige maatregelen aanzienlijke verschillen laten zien met de huidige berekeningsmethode.

WKO-installatie gemeentehuis en school duurder

2011-10-13T09:09:00.000-07:00

TEXEL - Er is 360.000 euro extra nodig voor de warmte-koudeopslaginstallatie (wko) voor het gemeentehuis en de OSG.

Behalve lagere energiekosten speelt bij de keus voor wko mee dat het een gunstig effect heeft op de leer- en werkomgeving.

Het lukte niet om de installatie te realiseren voordat school en gemeentehuis in 2010 in gebruik werden genomen. In de tussentijd is gekeken naar de mogelijkheid om de wko te laten draaien op de verbranding van houtsnippers die lokaal door Staatsbosbeheer geleverd kunnen worden. Volgens het college is dit te duur. Als de raad het extra geld beschikbaar stelt, kan de wko-installatie volgend jaar draaien.

'Biowasmachine’ in Utrecht

2011-10-10T23:56:00.001-07:00

In het stationsgebied van Utrecht is een enorme bouwoperatie gaande. De drukke verkeersslagader die de Catherijnesingel was, wordt gesloopt om plaats te maken voor een aloude singel met water.

Gebouwen als muziekcentrum Vredenburg zijn verdwenen, bouwkranen werken volop aan nieuwbouw van het stationsgebied. In 2030 is de herstructurering van waarschijnlijk de grootste verbouwing van een Nederlandse stad een feit.

Minder zichtbaar is een minstens zo spectaculaire metamorfose. Onder de grond hebben de milieukundigen van de stad en provincie Utrecht een gebiedsgerichte bodemsaneringsoperatie in gang gezet. Twintig tot dertig, meest door chemische wasserijen en metaalbedrijven met oplosmiddelen als tri- en perchloorethyleen vervuilde locaties worden gesaneerd. Daarbij wordt bewust de combinatie gezocht met warmte- en koudeopslag (WKO).

‘Biowasmachine’ is het concept gedoopt. ‘We maken gebruik van de grondwaterstroming die op natuurlijke wijze pluimen van vervuiling met zich mee voert’, zegt adviseur Albert de Vries. ‘Doordat WKO-systemen grondwater oppompen, er warmte aan onttrekken of er warmte aan afgeven, ontstaat menging en beweging van de vervuiling. Daardoor kunnen bacteriën de dechlorering beter uitvoeren. Uiteraard komt het vervuilde grondwater niet direct in contact met het warmtewater voor de woningen en kantoren.’

De komende twintig jaar moet de biowasmachine met een twintigtal WKO-systemen, waaronder de nu al functionerende systemen van Rabobank, Jaarbeurs en Vredenburg, de vervuiling van het liefst zes vierkante kilometer tellende gebied binnen de perken houden. Zoals in een enorme wasmachine zeep, water en vuile was intensief met elkaar in contact worden gebracht, zo komen hier bacteriën, grondwater en vervuiling met elkaar in aanraking, waarbij het WKO-systeem de motor van de wasmachine is.

De extra menging als gevolg van het oppompen en weer terugbrengen van grote debieten aan grondwater in de bodem bespoedigt het afbraakproces van de chloorhoudende vervuiling, zo is de hypothese. Door deze zuigkracht ontstaat extra stroming van het grondwater, waardoor nieuwe vervuiling met de biowasmachine in aanraking komt. ‘Elk nieuw WKO-systeem dat de woningen en kantoren in het gebied van duurzame warmte en koude gaat voorzien, breidt het toerental van de wasmachine uit’, zegt De Vries.

Sommige afbraakproducten van per en tri zijn schadelijker dan de oorspronkelijke oplosmiddelen, zoals cis-1,2-dichlooretheen en vinylchloride. De laatste verbinding is zelfs potentieel carcinogeen. ‘De biowasmachine zorgt voor een betere afbraak dus een snellere omzetting’, aldus De Vries. ‘Uiteindelijk breken deze metabolieten van nature af tot het onschadelijke etheen en ethaan.’

Een grootschalig systeem van peilbuizen houdt de vordering van het wasproces in het eerste watervoerende pakket tot een diepte van vijftig meter beneden maaiveld in de gaten. Ingenieurs van Arcadis, Deltares en het Groningse, in bacteriologische afbraak gespecialiseerde bedrijf Bioclear zijn betrokken bij dit zeventien miljoen euro kostende project. Dat bedrag is overigens uitgesmeerd over dertig jaar en vormt een schijntje van de bodemsaneringsoperaties van weleer, zoals het Griftpark verderop in Utrecht.

De Vries en medewerkers kwamen achter de onvermoede symbiose vanwege metingen bij een solitair WKO-systeem aan de rand het stationsgebied. ‘We zagen daar een toename van de bacteriologische activiteit en een afname van de vervuiling ten opzichte van de rest van het gebied zonder WKO’, vertelt de Vries. Volgens hem lijdt de werking van de WKO-installatie niet onder de biologische bodemsanering. Evenmin hebben de leidingen van het systeem te lijden van bijvoorbeeld snellere corrosie door de gehalogeneerde verbindingen.

Bij de sanering van het bekende voormalige bedrijventerrein van Philips in de wijk Strijp S in Eindhoven is enkele jaren geleden hetzelfde kunstje geflikt. ‘Daar is de vervuiling bewust in een kleiner gebied gehouden’, zegt De Vries. ‘Het wasmachine-effect is daardoor kleiner dan in ons saneringsproces.’

De Utrechtse aanpak is onderdeel van het CityChlor-project. Daarbij wordt in verschillende Europese steden gezocht naar een effectieve en integrale aanpak van de gechloreerde vervuiling in de binnensteden. In het project is één miljoen euro beschikbaar voor Utrecht. Het project moet resulteren in een handleiding voor de integrale aanpak van dit soort vervuiling.

Regels WKO-opslag aangepast in 'groene' deal

2011-10-03T07:06:00.000-07:00

Milieuorganisaties, ondernemingen en overheid hebben maandag een "Groen Groei Deal'' gesloten met als doel het stimuleren van nieuwe technieken om duurzame energie op te wekken.

In de deal werken Natuur en Milieu, natuur- en milieufederaties, MVO Nederland samen met de werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland. De overheid belooft in de overeenkomst om drempels bij wetgeving, vergunningen en financiering weg te nemen voor ondernemingen.

Zo worden regels aangepast rond warmte-koude-opslag om meer energiebesparing mogelijk te maken. Regelgeving rond afvalstoffen en meststoffen wordt aangepast om hergebruik van reststoffen te bevorderen.

Onder de groene groei deal valt een serie van 45 overeenkomsten die gesloten zijn in sectoren en bij bedrijven. Voorbeelden van projecten die onder de deal vallen zijn vliegen met afgewerkt frituurvet als brandstof door de KLM, het gebruik van tapijtafval en groen gas uit plantaardig afval.

Bron: ANP

WKO-dokter geneest slecht renderende systemen

2011-10-03T03:35:00.001-07:00

Den Haag - Technische dienstverlener Unica gaat een nieuwe dienst aanbieden voor de eigenaars en beheerders van een warmte/koude-opslag-systeem: de WKO-dokter. Die gaat niet optimaal draaiende WKO-systemen weer gezond maken.

Dat meldt Energeia afgelopen week op zijn website. Unica gaat voor beheerders of eigenaren van niet goed werkende systemen in kaart brengen wat er mis gaat en hoe dat opgelost kan worden. Uit onderzoek van de TU Eindhoven blijkt volgens Unica dat ongeveer 70% van de WKO-systemen in Nederland niet efficiënt draait.

Oorzaken
Als oorzaken voor het gebrekkig functioneren van WKO’s noemt het bedrijf bijvoorbeeld verkeerde aannames bij het ontwerp (bedrijfstijden, gebruikswijze, ontwerp temperaturen), een onvolledige realisatie van de installatie, of organisatorische wijzigingen in verloop van tijd.

Analyse
Unica brengt voor niet goed renderende WKO’s eerst in beeld wat er mis is en waar verbetering mogelijk is. Vervolgens wordt het systeem een tijd gemonitored. Alle data worden geanalyseerd en gekoppeld aan het gebouwbeheersysteem en een energiemanagementsysteem.

Behandeling
Verbetering is volgens de technisch dienstverlener soms al mogelijk door de temperatuur anders in te regelen. In het uiterste geval wordt de WKO zelf aangepakt, bijvoorbeeld door pompen te vervangen. Daarna is volgens Unica continue monitoring nodig om de WKO gezond te houden.

Prijs
Voor een eerste bezoek van de WKO-dokter betaalt de klant volgens Unica ongeveer 2.400 euro. Wat daarna de kosten zijn, verschilt per geval. Inmiddels is Unica bij de eerste drie klanten bezig met een performance scan.

WKO-installatie zorgt voor energie op IJDock

2011-10-03T03:31:00.000-07:00

1/1Klik om de foto te vergroten

Amsterdam - ASR Vastgoed Ontwikkeling en Cofely Energy Solutions (CES) sluiten vandaag een overeenkomst waarmee Cofely de komende 30 jaar verantwoordelijk is voor de energievoorziening op IJDock, een nieuw stedelijk gebied op het Westerdokseiland in Amsterdam.

Als resultaat van deze overeenkomst is Cofely Energy Solutions verantwoordelijk voor het ontwerp, de financiering, realisatie en exploitatie van de warmte-en-koude-installatie (WKO), inclusief distributieleidingen en afleversets. De exploitatieperiode voor de levering van warmte en koude geldt voor 30 jaar. De overeenkomst vertegenwoordigt een waarde van 22 miljoen euro.

IJDock
IJDock is een bijzonder bouwproject dat ASR Vastgoed Ontwikkeling realiseert in het IJ, in de nabijheid van het Centraal Station in Amsterdam, in nauwe samenwerking met de Gemeente Amsterdam en de Rijksgebouwendienst.

Gebouwen
In dit nieuwe stedelijke gebied worden in vijf gebouwen verschillende functies gevestigd, zoals het Paleis van Justitie, het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), kantoren, horeca, 56 appartementen en een hotel. Onder de gebouwen komt een parkeergarage van twee verdiepingen met 500 parkeerplaatsen. Het totale gebied heeft een bruto vloeroppervlak van ongeveer 89.000 m².

WKO-installatie
Alle gebouwen en woningen op IJDock worden door Cofely voorzien van warmte en koude door middel van een WKO-installatie. De volledige WKO-installatie bestaat, naast de grondwaterbronnen, uit afleverstations, warmtepompen, verwarmingsketels, droge koelers en een distributienet.

Warmtepompen
De elektrisch aangedreven warmtepompen die hierbij worden gebruikt, worden door Electrabel - net als Cofely onderdeel van GDF SUEZ - voorzien van groene stroom. De oplevering van het bouwproject staat volgend jaar op het programma. In augustus 2012 is de levering van warmte en koude een feit.

ECN en KEMA publiceren adviesbedragen subsidie duurzame warmte

2011-07-22T02:05:00.000-07:00

Den Haag - In het conceptadvies Basisbedragen SDE 2012 adviseren ECN en KEMA het ministerie van EL & I over de hoogte van de subsidies voor de opwekking van duurzame energie. Marktpartijen kunnen nu tot 8 augustus reageren op het conceptadvies.

Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) heeft aan ECN en KEMA advies gevraagd over de hoogte van de basisbedragen in het kader van de SDE-regeling voor 2012. ECN en KEMA leggen dit advies nu in concept voor aan de markt.

Taakverdeling
ECN en KEMA adviseren het ministerie alleen over de hoogte van de basisbedragen voor de voorgeschreven categorieën. De Minister van EL&I beslist over de openstelling van de SDE-regeling in 2012, de open te stellen categorieën en de basisbedragen voor nieuwe SDE-beschikkingen in 2012.

Duurzame warmte
Voor deze categorieën berekent ECN/KEMA de productiekosten van hernieuwbare elektriciteit, groen gas of hernieuwbare warmte. In het advies voor 2012 zitten warmte uit geothermie en biomassa, waaronder ook stoken van ruw biogas, WKK op stortgas en uitbreiding van warmtelevering vanuit afvalenergiecentrales (AVI).

Warmtekrachtkoppeling
In de SDE was al wel een warmtebonus voor warmtekrachtkoppeling (WKK) op biomassa. Voor 2012 is de opwekking van warmte uit biomassa berekend, al dan niet gecombineerd met elektriciteit. Bij WKK op biomassa worden elektriciteit en warmte bij elkaar opgeteld. Voor vaste biomassa en bio-olie zijn opwekking van warmte en WKK subsidiabel.

Warmtekoudeopslag
Zonnewarmte is niet onderzocht in het advies voor 2012. ECN en KEMA hebben wel onderzoek gedaan naar de inpassing van warmtekoudeopslag (WKO) in de subsidieregeling. De onderzoekers achten de regeling daarvoor niet geschikt. Volgens het ministerie stimuleren de energieprestatienormen voor nieuwbouw de toepassing van WKO al voldoende.

Giel van Boom: 'Serieus werk maken van aardwarmte'

2011-07-15T01:28:00.000-07:00

TERNEUZEN - Fractievoorzitter Giel van Boom van Top-Gemeentebelangen in Terneuzen heeft de stellige indruk dat het college van B en W zijn herhaalde pleidooi voor grondig onderzoek naar het gebruik van bodemenergie niet erg serieus neemt.

Hij kaartte de zaak al in 2004 aan en heeft tot nu toe nooit een degelijk onderbouwde reactie gekregen.

Van Boom: "Sinds ik die eerste vragen stelde, heb ik regelmatig zelf moeten informeren naar de stand van zaken. Ik kreeg steeds nietszeggende antwoorden, terwijl ik het college destijds toch de zeer betrouwbare onderzoeksresultaten van TNO in Delft heb overhandigd. Dat hebben wij als fractie toen trouwens zelf bekostigd."

Terneuzen zit volgens de fractievoorzitter op goud. Onderzoek heeft uitgewezen dat zich in aardlagen, ruim twee kilometer onder Terneuzen, grote hoeveelheden heet water bevinden. Die diepere lagen lopen vanuit België door tot onder het centrum van Terneuzen. De gemeente moet serieus onderzoeken of dat water kan worden opgepompt en in een zogenaamde geothermische centrale kan worden behandeld. De warmte zou kunnen worden gebruikt voor gebouwen en zwembaden. Hergebruik zou geen probleem zijn; het water zou daarvoor na gebruik gewoon moeten worden teruggepompt.

Het raadslid wees het college eind juni voor de zoveelste keer op de kansen én op het feit dat het kabinet zo goed als zeker het advies van het landelijk topteam Energie overneemt en 200 miljoen euro beschikbaar stelt voor alternatieve energievoorziening. Hij wilde ook weten wanneer nu eindelijk de resultaten van het onderzoek van een gespecialiseerd bureau naar de mogelijkheden van bodemenergie bekend worden gemaakt. Dáár kreeg hij wel een duidelijk antwoord op: de zogenoemde 'kansenkaart voor bodemenergie' voor Terneuzen wordt op vrijdag 11 november, de Dag van de Duurzaamheid, gepresenteerd. Dan komen ook de kansenkaarten van Sluis en Oostburg trouwens op tafel. Van Boom: "Nou, daar wachten we dan maar weer op."

Kansen voor duurzame energie op Blakt en Hulst 2

2011-07-13T02:18:00.000-07:00

De gemeente Venray heeft vorig jaar een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de mogelijkheden voor duurzame energie op De Blakt en De Hulst 2. De onderzoeksresultaten zijn vanaf nu beschikbaar voor (nieuwe) bedrijven op deze bedrijventerreinen.

De haalbaarheidsstudie is uitgevoerd in het kader van het Interregproject Energie Zonder Grenzen. Dat is een potentieelstudie naar de grensoverschrijdende mogelijkheden van verschillende vormen van duurzame energie in het gebied Regio Venlo, Stadt Geldern en Stadt Straelen. De gemeente Venray beoogt met deze pilot de industrieterreinen De Blakt en de Hulst 2 duurzaam te ontwikkelen met behulp van alternatieve energiebronnen. Dat levert een bijdrage aan schonere energie en daarmee een beter milieu en het bedrijventerrein is hiermee bovendien meer toekomstgericht. “Bedrijven zijn de grootste gebruikers van energie. Besparing of gebruik van duurzame energie levert daar dus ook het grootste rendement op”, aldus wethouder Milieu en duurzaamheid Lucien Peeters.

De studie is in opdracht van de gemeente Venray uitgevoerd door Arcadis. Het eerste deel bestaat uit een quick scan, waarin alle vormen van duurzame energie, zoals zonne-energie, warmte/koude-opslag (WKO), restwarmte, biomassa en dergelijke kort zijn getoetst op toepasbaarheid op de bedrijventerreinen. Vervolgens zijn de twee meest geschikte duurzame energieopties, zijnde WKO en restwarmte, verder uitgewerkt op de technische en financiële haalbaarheid. Vooral individuele WKO biedt kansen voor bedrijven waar een warmte- én koudevraag ligt, zoals kantoren. Verder is er genoeg restwarmte om ongeveer vier bedrijven in de nabijheid van Rixona van warmte te voorzien. Met de restwarmte kan een duurzaam en aantrekkelijk energiesysteem worden gerealiseerd met een relatief korte terugverdientijd. Daarnaast lijkt zonne-energie goede kansen te bieden voor de realisatie van duurzame energie op deze bedrijventerreinen, er is immers een groot oppervlak aan daken. Voor bedrijven hebben de onderzoeksresultaten als voordeel dat vooraf inzichtelijk is gemaakt welke duurzame energiebronnen tegen beperkte kosten geschikt zijn op deze bedrijventerreinen. Bij ontwerp en (ver)bouw kunnen zij hiermee direct aan de slag.

De inhoud en aanpak van de pilot passen uitstekend in het gemeentelijk energie- en klimaatbeleid De gemeente vervult binnen deze pilot haar rol als facilitator en stimulator. Wethouder Economische ontwikkeling Jan Loonen: “Nu de studie is afgerond, is het belangrijk om de mogelijkheden voor het gebruik van duurzame energie ook daadwerkelijk te benutten. De onderzoeksresultaten zijn dan ook beschikbaar voor de bedrijven op de bedrijventerreinen of bedrijven die zich er willen vestigen. De ondernemers kunnen de genoemde mogelijkheden verder ontwikkelen tot een maatwerkoplossing die voordelen biedt voor meerdere partijen.”

De onderzoeksresultaten staan op www.venray.nl, onder de button Energiezuinig Venray. Enkele businesscases maken bovendien snel inzichtelijk wat de investeringskosten en de terugverdientijd zijn.

Science Park krijgt duurzaam datacenter

2011-07-13T02:10:00.000-07:00

Het ontwerp voor een nieuw duurzaam datacenter op het Science Park in Amsterdam is onthuld. Het door Benthem Crouwel Architects ontworpen gebouw gaat ook dienstdoen als warmtebron voor de naastgelegen Faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatie (FNWI) van de Universiteit van Amsterdam.

De restwarmte van het nieuwe datacenter van 6.400 vierkante meter en de twee bestaande datacenters op het terrein wordt middels een WKO-systeem opgeslagen in de bodem. De faculteit maakt via hetzelfde systeem gebruik van de opgeslagen warmte in de grond om het eigen gebouw te verwarmen. Het grondwater wordt zo als warmtebuffer gebruikt.

Voor het ontwerp van het datacenter is de Amerikaanse LEED-certificering gehanteerd dat strenge eisen stelt aan de duurzaamheid van het gebouw. Het datacenter wordt gebouwd door Unica en Dura Vermeer en wordt eind 2012 opgeleverd.

Gemeente Hoogezand: Overeenkomst warmte-koude opslag

2011-07-13T02:08:00.000-07:00

Hoogezand - De nieuwe woningbouwlocatie De IJsbaan in Sappemeer krijgt een warmte/koude-opslag (WKO), waardoor de wijk gasloos en duurzaam aangelegd gaat worden. De gemeente Hoogezand-Sappemeer ondertekent hiertoe een samenwerkingsovereenkomst met Rendo Duurzaam op maandag 18 juli.

Het unieke aan dit project is dat de WKO gebruik maakt van de warmte en koude die vrijkomt bij de grondwatersanering. De provincie Groningen is als opdrachtgever van de sanering hierbij aanwezig. Het Energieconvenant Groningen geeft subsidie aan het project, zodat de unieke koppeling tussen sanering en WKO-installatie mogelijk gemaakt wordt.

De wijk De IJsbaan grenst aan het terrein van de voormalige chemische wasserij Hendo, dat in het verleden een ernstige grond- en grondwaterverontreiniging heeft veroorzaakt. De grond op die locatie is al gesaneerd in 1998/1999. Gemeente en provincie zijn overeengekomen om het grondwater te saneren.

De provincie Groningen gaat door middel van een biologische methode het ondiepe grondwater (tot ong. 30 meter diepte) saneren. Het diepe gedeelte (dieper dan 30 meter) wordt gesaneerd in combinatie met WKO. Voor het realiseren van dit WKO-systeem gaat de gemeente een samenwerkingsovereenkomst aan met Rendo Duurzaam, die het systeem gaat aanleggen en beheren.

In de wijk De IJsbaan worden nieuwbouwwoningen ontwikkeld die met een gescheiden systeem worden aangesloten op de WKO-installatie. Zo profiteren woningen via een warmtewisselaar van de warmte en koude die in de bodem kan worden opgeslagen.

Hierdoor zullen toekomstige bewoners profiteren van extra comfort in hun woning en stabielere maandlasten bij stijgende energieprijzen. In de samenwerkingsovereenkomst met Rendo Duurzaam worden uitgangspunten vastgelegd om te komen tot het realiseren en exploiteren van het WKO-systeem. De eigenaren van de vrije kavels krijgen de keuze om aan te sluiten op het systeem of zelf een andere duurzame oplossing te ontwikkelen.

Op 13 september 2011 start de verkoop van de 35 vrije kavels. Voor informatie over de kavels www.ijsbaanHS.nl of info@ijsbaanhs.nl.

Bron: HS krant

Oppervlaktewater verbetert prestaties warmtekoudeopslag

2011-07-08T01:46:00.000-07:00

1/1Klik om de foto te vergroten

Rotterdam - Oppervlaktewater kan niet optimaal functionerende systemen voor warmtekoudeopslag (wko) tóch optimaal laten functioneren. Dat concludeert ir. Rik Molenaar in zijn afstudeeronderzoek aan de TU Eindhoven.

In zijn onderzoek analyseerde Rik Molenaar het energiesysteem van De Maastoren, dat oppervlaktewater gebruikt voor verwarming en koeling. Hiermee won zijn werkgever, Techniplan Adviseurs, in 2007 De Vernufteling, de innovatieprijs van de Nederlandse ingenieurswereld. Oppervlaktewater kan het rendement van wko’s met meer dan 10 procent verbeteren, is zijn conclusie.

Eenergieverbruik
Van alle wko’s in Nederland functioneert 81 procent niet goed, aldus Rik Molenaar. Hij baseert zich daarbij op resultaten uit eerder onderzoek van M. Koenders uit 2007. Bij deze installaties is het temperatuurverschil tussen de warme en de koude bron meer dan 25 procent lager dan ontworpen. Dit lage temperatuursverschil zorgt voor een te grote waterverplaatsing en daardoor voor een hoger energieverbruik. Bovendien wordt de koude bron vaak te warm geladen waardoor in de zomerperiode de warmtepomp vaker moet bijspringen. Ook daardoor is het energieverbruik extra hoog en zijn ook de kosten voor de gebruiker – onvoorzien – hoger.

Temperatuurverschil
Oppervlaktewater kan worden ingezet om het temperatuurverschil tussen de warme en koude bron te vergroten, zo blijkt uit het onderzoek naar De Maastoren in Rotterdam. Het gemiddelde temperatuurverschil bij een gewone wko ligt tussen de 4 en 5 graden, bij De Maastoren is in het eerste jaar al 8 graden behaald, ondanks de ongunstige natuurlijke bodemtemperatuur in dit deel van de stad. “Een zeer goede prestatie”, aldus Molenaar. “Uniek voor het eerste jaar dat een systeem draait en belangrijk voor de gebruikers te weten dat hun systeem wel aan de verwachtingen voldoet.” Exploitant en beheerder van het energiesysteem is het bedrijf Vaanster Energie.

Opppervlaktewater
Nu steeds meer gebouwen met wko worden uitgerust, ontstaan met name in stedelijk gebied ook steeds meer problemen door bronnen die elkaar beïnvloeden. Het gebruik van oppervlaktewater is daarvoor een goede oplossing. “De waterverplaatsing bij de Maastoren is ongeveer 40 procent lager dan gemiddelde wko-systemen. Dat maakt inpassing van wko in ‘druk’ in stedelijk gebied toch goed mogelijk. Met oppervlaktewater is zo’n 40 procent meer wko mogelijk”, aldus Molenaar.

Energiebesparing
In heel Nederland kan oppervlaktewater worden gebruikt om de prestaties van wko’s te verbeteren. Zo’n 20 procent van alle gebouwen ligt binnen 500 meter van water en zou van deze schone, gratis energie gebruik kunnen maken. Bij De Maastoren is het gebruik van oppervlaktewater slechts iets duurder dan een droge koeler, die normaal wordt gebruikt. De jaarlijkse energiebesparing bedraagt 4000 euro, de terugverdientijd is minder dan drie jaar.

Bron: Cobouw

Staan thermisch actieve gebouwen over 30 jaar leeg?

2011-07-08T01:38:00.001-07:00

Naar aanleiding van een zeer interessante discussie tijdens de gelijknamige workshop op het Duurzaam Gebouwd-congres Thermisch Actieve Gebouwen buigt Kees Wisse van DWA zich over de vraag of Thermisch active gebouwen over dertig jaar leegstaan.

Staan thermisch actieve gebouwen over 30 jaar leeg? Deze vraag was de titel van een workshop op het laatstgehouden Duurzaam Gebouwd Congres over thermisch actieve gebouwen. Interessante vraag voor zo'n congres. Worden er twee publicaties geïntroduceerd over hoe je zo'n gebouw goed kan ontwerpen, komt er iemand vragen of deze gebouwen over dertig jaar leeg staan.

Geen leuke vraag misschien, maar wel uiterst relevant. Waarom eigenlijk? Van de actualiteit van de leegstandsproblematiek is natuurlijk iedereen overtuigd, maar wat heeft dat met thermisch actieve gebouwen te maken? Meer dan we denken.

Leegstand en flexibiliteitEén van de aspecten van leegstand is dat de bestaande kantoorpanden niet ingericht zijn voor 'het nieuwe werken'. Het nieuwe werken vraagt namelijk om flexibele gebouwen. Gebouwen die snel aanpasbaar zijn aan wensen van nieuwe huurders, van kantoortuinen naar kleinere ruimtes en andersom.

Een ander aspect van leegstand wordt gevormd door de monofunctionaliteit van kantoorlocaties. Bieden thermisch actieve gebouwen perspectief voor een transformatie naar een totaal andere functie? Van kantoor naar woningbouw of naar een museum?

Weliswaar ga je bij een beetje transformatie vaak tot op het bot (alleen het skelet blijft staan). Maar juist daar zit de crux: bij thermisch actieve gebouwen gaat het skelet een functie vervullen als verwarmings/koelinstallatie. Je mixt twee functies met een totaal andere levenscyclus. Is dat nu wel zo slim?

Thermisch actief en flexibel, het is zeker niet vanzelfsprekend. Eerst daarom een analyse van wat nu exact het verband is tussen die twee onderwerpen. In deze 'post' een tweetal hoofdaspecten: het gebruik van thermische massa en het ontbreken van het verlaagd plafond.

Thermische massa en regelingDe thermische massa is in principe traag en gaat z'n eigen gang. We zien dat bijvoorbeeld in kathedralen. Daarom hebben we iets slims bedacht: we activeren de massa met watergevoerde leidingen in het beton. Eigenlijk regelt dit systeem voor een deel zichzelf: een vloer van 22°C verwarmt een vertrek van 19°C en koelt een vertrek van 24°C. Maar het zelfregelende effect is onvoldoende.

Het kan namelijk zijn dat om genoeg 'power' voor koeling te leveren voor het genoemde vertrek van 24°C we een vloer van 19°C nodig hebben. Met andere woorden het is heel handig als we op diverse plaatsen in het gebouwen kunnen 'spelen' met de watertemperatuur. Daarmee raak je direct het thema flexibiliteit.

Een slimme indeling in zone's van het gebouw biedt hier in elk geval uitkomst. Per zone kun je dan 'spelen' met de watertemperatuur. Een interessant voorbeeld in dit verband is bijvoorbeeld de Haagse Hogeschool. Hierbij kan per 3,60m een betonplaat 'kiezen' of hij wel of niet mee doet met het gekoelde/verwarmde waternet.

Geen verlaagd plafond meerVoor een beetje koelvermogen is het erg handig om plafondzijdig te verwarmen en te koelen. Er is dan echter geen verlaagd plafond meer. Dit betekent dat men ventilatiekanalen niet meer kan wegstoppen en ook de akoestische demping van verlaagde plafonds moet men missen. Verder kan men verlichtingsarmaturen niet meer integreren. Wat heeft dit voor gevolgen voor flexibliteit?

Voor de ventilatiekanalen zijn diverse oplossingen mogelijk. Gewoon in het zicht laten, onderbrengen in een verhoogde vloer, of integreren in de vloer zelf. Flexibel of niet? Dat is maar hoe je het bekijkt. Integreren in de vloer biedt een prachtige flexibele een bijna volledig vrij indeelbare ruimte.

Prachtig voor het nieuwe werken. Maar ingestorte ventilatiekanalen, daar kun je niet meer bij. Voor een transformatieopgave naar een nieuwe functie is dat heel vervelend.

SalomonsoordeelVoor een eindoordeel over de flexibiliteit van betonkernactivering, is het belangrijk te realiseren dat andere klimatiseringsconcepten ook niet onbeperkt flexibel zijn. Het toppunt van flexibiliteit is natuurlijk een verrijdbare airco-unit op wieltjes met een stekker en een snoer. Systemen met watervoerende leidingen en/of luchtkanalen leiden altijd tot een zekere beperking van de flexibiliteit.

De integratie van de waterleidingen in het skelet lijkt bij betonkernactivering de grootste beperking bij een ingrijpende transformatie. Verder is het al of niet instorten van ventilatiekanalen een strategisch keuzemoment in de uitwerking van het ontwerp.

De meest interessante vraag is echter misschien wel deze. Is de vraag om flexibiliteit niet gewoon een gebrek aan keuzes maken? De Amsterdamse grachtenpanden trekken zich immers ook niks aan van flexibele indeelbaarheid per stramien van 3,60m. Wie wil er niet aan de Keizersgracht wonen?

dr. ir. Kees Wisse, DWA installatie- en energieadvies

Aquavalve krijgt octrooi voor injectieklep Wko

2011-07-06T05:15:00.001-07:00

Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft octrooi verleend aan AquaNed Bronboringen uit Rucphen voor een nieuwe injectieklep voor wko-systemen.

Directeur Peter van Eekelen is enthousiast over de AquaValve, de merknaam waaronder de klep in de markt wordt gezet. Met deze klep kan water worden onttrokken en geïnfiltreerd in een bron. 'Het grootste voordeel is dat deze klep ongevoelig is voor vervuiling en geen bewegende afdichtingen heeft, wat veel storingen voorkomt'.

Volgens van Eekelen is dat belangrijk omdat de gevolgschade van een klepstoring aanzienlijk kan zijn. 'De kleppen zijn op grote diepte in de bron aan een onderwaterpomp gemonteerd. Als er dan een storing aan een klep optreedt, hoe klein ook, dan moet de klep met onderwaterpomp omhoog worden getakeld uit de bron.

Dat kost al snel een werkdag met een hijskraan en twee man', aldus van Eekelen. 'Vervolgens moet zo'n klep worden gerepareerd en is er weer een werkdag met een kraan en twee man nodig om de klep terug te hangen in de bron', zo vervolgt hij. 'Daar zijn enorme bedragen mee gemoeid, terwijl de storing aan zo'n klep soms door een simpel zandkorreltje, een versleten rubbertje of een gebroken veertje veroorzaakt kon worden'.

Voor de klanten en medewerkers van AquaNed vormden deze storingen een grote bron van ergernis. Zij staken daarom een aantal jaren geleden de koppen bij elkaar en besloten een geheel nieuwe klep te ontwikkelen die ongevoelig is voor vervuilingen en geen bewegende delen kent.

AquaNed investeerde ruim 2 jaar in het bouwen van prototypes en het doen van testen. En het resultaat mag er zijn. De afgelopen anderhalf jaar zijn er al meer dan 50 AquaValve-kleppen geïnstalleerd die probleemloos functioneren.

RIVM adviseert gedurende hele levensloop WKO installaties kwaliteitscontroles uit te voeren

2011-06-29T01:54:00.000-07:00

De mogelijke risico's voor de drinkwatervoorziening zouden de voortgaande groei van Warmte- en Koude-Opslag (WKO) kunnen beperken. Het RIVM beveelt daarom aan om kwaliteitscontroles op WKO-installaties uit te voeren gedurende hun hele levenscyclus. Daarnaast is het van belang het gebruik van giftige en persistente koelvloeistoffen zo veel mogelijk te beperken. Zij kunnen in geval van lekkages het grondwater verontreinigen.

WKO is een brandstof- en kostenbesparende technologie om gebouwen te verwarmen en te koelen met behulp van grondwater. Open WKO-systemen pompen het grondwater heen en weer om het gebouw te koelen of te verwarmen. Gesloten WKO-systemen gebruiken alleen de temperatuur van het grondwater om huizen of kleinere gebouwen te verwarmen of te koelen.

Door de sterke groei van het aantal WKO-installaties wordt er een steeds groter beslag gelegd op de ruimte onder de grond en op het grondwater. Het RIVM heeft op basis van wetenschappelijke literatuur een overzicht gemaakt van de mogelijke risico's van WKO-installaties voor de kwaliteit van het grondwater.

Conclusies een aanbevelingen

Bij het boren in de ondergrond en ook bij het regenereren van open WKO-putten kunnen kleine hoeveelheden chemicaliën in het grondwater achterblijven wanneer er onzorgvuldig wordt gewerkt.
Gesloten WKO-systemen zouden een risico kunnen vormen voor de kwaliteit van het grondwater door het grote aantal perforaties van de ondergrond en door het mogelijke lekken van koelvloeistof.
Bij open WKO-systemen moet worden voorkomen dat grondwater uit verschillende lagen wordt gemengd waardoor ongewenste geochemische en microbiologische processen kunnen optreden.
In principe kan een open WKO-systeem wel op een vervuilde locatie worden toegepast, maar er is specifiek maatwerk nodig om de verspreiding van de vervuiling te beperken. Het vermengen van schoon en verontreinigd grondwater door een WKO-installatie vergroot de hoeveelheid verontreinigd grondwater.
Er is nog nauwelijks ervaring met het verwijderen van buiten gebruik gestelde WKO-systemen.
De bescheiden temperatuursveranderingen in het grondwater die door WKO-systemen veroorzaakt worden, hebben nauwelijks invloed op de geochemische processen. Deze temperatuursveranderingen zouden in principe wel aanleiding kunnen geven tot verandering van de eventueel aanwezige ziektekiemen in het grondwater. Daarom is het belangrijk dat er voldoende afstand tussen een drinkwaterwinning en de omringende WKO-installaties wordt gehouden.
Het opslaan van heet grondwater zal lokaal de natuurlijke processen in dat grondwater verstoren. De Europese Kaderrichtlijn Water ziet ook de inbreng van warmte in het grondwater als een mogelijke verontreiniging wanneer daar nadelige gevolgen voor mensen of ecosystemen aan verbonden zijn.
Het toezicht van de provincies op het groeiende aantal WKO-systemen in de praktijk verdient nadere aandacht.

Zie voor meer informatie het rapport Een literatuurstudie naar de mogelijke risico's van warmte- en koudeopslag voor de grondwaterkwaliteit op de site van het RIVM.

bron: RIVM, 27/06/11

Tauw brengt kansen duurzame bodemenergie in kaart voor de gemeente Ooststellingwerf

2011-06-22T04:22:00.000-07:00

Tauw heeft voor de gemeente Oostellingwerf de mogelijkheden van energieopslag in de bodem onderzocht. De gemeente Oostellingwerf geeft in het Milieubeleidsplan 2010-2016 aan energie als belangrijkste milieuthema te beschouwen en zet daarom in op het ontwikkelen van duurzame vormen van energie. Onderdeel hiervan is het verkennen van mogelijkheden voor bodemenergie.

Om de kansen voor bodemenergie in kaart te brengen, heeft Tauw voor de gemeente Oostellingwerf een bodemenergiekansenkaart (BEKK) opgesteld. In de BEKK wordt het verband gelegd tussen de ondergrondse toepassingsmogelijkheden voor bodemenergie, de bovengrondse energievraag en de ruimtelijke inpasbaarheid. De BEKK geeft aan in welke gebieden opslag en winning van energie mogelijk is om bodemenergiesystemen zo efficiënt mogelijk in te kunnen zetten.

Tauw heeft ondermeer gekeken naar de kansen van warmtekoudeopslag-systemen (WKO) waarbij warmte en koude actief in de bodem worden opgeslagen en teruggewonnen. WKO wordt toegepast bij de verwarming en koeling van woningen en gebouwen. Gebruik van bodemenergie, in combinatie met ander duurzame energiebronnen, kan een gebied energieneutraal of zelfs energiepositief maken. Dat heeft ondermeer als voordeel dat de energierekeningen voor de bewoners lager worden, wat de verkoopbaarheid van woningen vergroot.

Eerste zonnepaneel op dak Rotterdam CS

2011-06-22T01:28:00.000-07:00

21-06-2011

Het nieuwe Rotterdam Centraal Station (CS) krijgt het grootste stationsdak met zonnepanelen van Europa. Het eerste paneel wordt vandaag (21 juni) onthuld op de zogenoemde Dag van de Zon, een initiatief van de stichting Natuur en Milieu.

Van de 30.000 m2 glas op de sporenkap is een oppervlakte van 10.000 m2 (ongeveer een voetbalveld) geschikt om zonnecellen op te plaatsen. De rest van het dak vangt door de omringende hoogbouw te weinig direct zonlicht op om zonnepanelen hier rendabel te maken.

De PV-cellen leveren per jaar 350 mwu, vergelijkbaar met het jaarlijkse elektriciteitsgebruik van honderd huishoudens. De duurzame energie wordt gebruikt voor de roltrappen, liften en de verlichting.

In het ontwerp van Rotterdam CS zitten meerdere duurzame onderdelen zoals zonnecellen, warmte/koudeopslag (WKO) en spiegels in het plafond van de stationshal voor extra daglicht. Ook wordt in het station een gescheiden rioolsysteem doorgevoerd.

Het gebruik van zonne-energie op Rotterdam CS is een initiatief van ProRail en wordt mede gefinancierd door de gemeente Rotterdam en de Provincie Zuid-Holland. De duurzame aspecten van het nieuwe station passen binnen de doelstellingen van het Rotterdam Climate Initiative.

BAM realiseert duurzame woningen in Etten-Leur

2011-06-20T02:23:00.001-07:00

14-06-2011 | LAATST GEWIJZIGD: 14-06-2011

De bouw van 110 eengezinswoningen in de wijk Schoenmakershoek-Oost in Etten-Leur is begonnen. In opdracht van Woonstichting Etten-Leur realiseert BAM Woningbouw Breda hier in totaal 154 woningen en appartementen, waarvan 24 zeer duurzaam.

Het plandeel De Dorpstuinen omvat 63 grondgebonden huurwoningen, 20 huurappartementen voor Woonstichting Etten-Leur, 47 koopwoningen voor starters en 24 zorgappartementen voor Amarant.

De duurzame woningen worden uitgerust met zonnepanelen en een systeem voor regenwateropvang. Ook wordt warmte/koude opslag toegepast. De woningen worden voorzien van een warmtepomp waarmee in de warme zomermaanden de woning kan worden gekoeld. De restwarmte wordt diep in de bodem tijdelijk opgeslagen als buffer voor de winter. De bewoners van de duurzame woningen hebben door deze energiebesparende maatregelen lagere woonlasten dan die van een standaardwoning.

De Dorpstuinen krijgt een dorpse en gevarieerde uitstraling met diverse kleuren metselwerk en verschillende keuzes voor de dakpannen per woonblok of groepje blokken. Bij de duurzame woningen is gekozen voor gevelpannen. Het ontwerp is van Quadrant Architecten uit Zevenbergen.

Volgens planning zijn in het eerste kwartaal van 2012 alle eengezinswoningen opgeleverd. De bouw van de resterende 44 appartementen begint volgens planning in het tweede kwartaal van 2011.

De eengezinswoningen worden gerealiseerd op basis van het W&R-bouwconcept van BAM Woningbouw. BAM gaat hierbij uit van een referentiewoning die efficiënt en volgens een gestandaardiseerd bouwproces en samen met vaste co-makers wordt gerealiseerd. Met dit concept voor alle doelgroepen, waaronder starters, gezinnen, doorstromers en senioren, worden de doorlooptijden verkort. De kosten zijn dan lager bij eenzelfde hoge kwaliteit. Er zijn verschillende referentiemodellen met diverse indelingen en architectonische stijlen. In Nederland staan inmiddels meer dan 14.400 W&R-woningen.

Groningse woningcorporatie denkt aan gebruik van innovatief WKO-systeem

2011-06-20T02:21:00.000-07:00

Een woningcorporatie in Groningen gaat onderzoeken of ze voor haar nieuwbouw een nieuw type warmte/koudeopslagsysteem kan gebruiken. Het gaat om een cluster van woningen die in 2013 energieneutraal moeten worden opgeleverd. De corporatie denkt daarbij aan het tribronsysteem, waarmee Energy Matters vorig jaar op de beurs Energie 2010 in Den Bosch de Innovatieprijs heeft gewonnen.

http://www.energymatters.nl/Portals/0/Publicaties/2011_06_TribronSysteemVoorGroningseWoningcorp_EG.pdf

Renovatie project in Alphen aan de Rijn, GS architecten

2011-06-20T02:09:00.000-07:00

Een bestaand gebouw van een toeleverancier voor de luchtvaartindustrie is omgebouwd tot een kantoor met 120 werkplekken.

Het kantoor met magazijn, in Alphen aan den Rijn is gebouwd in 1997. Het was destijds bestempeld als een duurzaam ecologisch bedrijfsgebouw vanwege de HSB-constructie met gelamineerd houten spanten. Destijds had het pand een hoge Rc waarde. Het gebouw bezit lage temperatuur warmtewanden en vloerverwarming.

Er is een warmtepomp aanwezig met warmte-/koudeopslag. Er is verder gebruikgemaakt van zonne-energie en ruime overstekken als zonwering. Ook wordt er natuurlijk geventilateerd en gebruik gemaakt van nachtventilatie voor afkoeling.

35 miljoen euro orders voor verduurzaming huisvesting Nederlandse overheid

2011-06-20T01:53:00.000-07:00

Imtech (technische dienstverlening in Europa) maakt bekend dat het recent orders ter waarde van circa 35 miljoen euro heeft verworven voor (verdere) verduurzaming van Nederlandse overheidsgebouwen. Naast diverse duurzame nieuwbouwinitiatieven wordt ook bij technisch beheer en onderhoud steeds vaker ingezet op energie-efficiëntie. Door een multidisciplinaire technische totaalaanpak, inclusief integratie van innovatieve energietechnologie, is Imtech in staat substantiële energiebesparingen te realiseren.
René van der Bruggen, CEO Imtech: ‘Steeds vaker neemt de Nederlandse overheid het initiatief bij het verduurzamen van haar vastgoed, zowel in nieuwbouw als bij renovatie en onderhoud. Naast het overheidsbeleid op het gebied van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) speelt hierbij ook verlaging van de exploitatiekosten een belangrijke rol. In Nederland is Imtech één van de sterkste technische spelers in energie-efficiënte en energiereductie. De recente orders bevestigen onze sterke positie in deze markt. Ze passen prima in onze groeistrategie 2015 om op de markt van technische energieoplossingen in Europa substantiële groei tot stand te brengen.’

Nederlandse overheid en duurzaamheid
De Nederlandse overheid vervult een belangrijke voorbeeldfunctie met het oog op verdere verduurzaming van de vastgoedsector. Daarom staat het verder verduurzamen van de kantoorhuisvesting hoog op de politieke agenda. De noodzaak tot bezuinigingen vormt hierbij vaak een extra aanzet. Nu in de operationele kosten moet worden gesneden, is het besparen van energie extra interessant. Energie beslaat immers een substantieel deel van huurkosten waarop fors kan worden bespaard. De Rijks Gebouwen Dienst (RGD), de grootste kantoorhuurder van Nederland, stelt inmiddels hoge eisen aan duurzaamheid van de accommodaties. Zo moeten de te huren kantoren minimaal een energielabel C hebben en staat energiebesparing bij technisch beheer en onderhoud hoog op de agenda.
Imtech en verduurzaming van overheidshuisvesting
Recent is Imtech betrokken bij de duurzame technologische renovatie en uitbreiding van het provinciekantoor in Haarlem. Dit is een ambitieus duurzaamheidsproject waarbij de EPC (energie-prestatie-coëfficiënt) wordt teruggebracht naar 0,5. Het vigerende Bouwbesluit eist een minimale EPC van 1,8. In dit kader wordt onder meer innovatieve warmte-/koudeopslag (WKO) toegepast. Hierbij vindt verwarming in de winter en koeling in de zomer plaats met behulp van het grondwater. Bij deze technologie is het energieverbruik en de CO2-uitstoot veel lager dan bij conventionele technologie. Bij warmte-/koudeopslag is alleen elektrische energie nodig voor de milieuvriendelijke warmtepompen die het water rond moeten pompen. Deze energie wordt grotendeels duurzaam opgewekt. Daarnaast is sprake van lage temperatuur verwarming, hoge temperatuur koeling, duurzame LED-verlichting en talloze andere slimme ‘groene’ technische toepassingen.
In het nieuwe stadhuis van de gemeente Weert acteert Imtech eveneens als technologiepartner. Ook hier wordt warmte-/koudeopslag toegepast. Vergelijkbare technologie is aan de orde in een nieuw woonservicecentrum van de gemeente Deurne. Naast nieuwbouw is Imtech in beide projecten verantwoordelijk voor de meerjarige exploitatie en het technisch beheer en onderhoud. Ook bij de duurzame technologie in het nieuwe stadhuis van de gemeente Zaanstad vervult Imtech een belangrijke rol.

Imtech heeft van de Rijksgebouwendienst voor een periode van vier jaar onlangs opdracht gekregen het technisch beheer en onderhoud van ruim 420.000 m² kantoorhuisvesting op zich te nemen. Naast preventief en correctief onderhoud is energiebesparing in dit contract een belangrijke prioriteit. Op basis van consultancytrajecten zullen in de nabije toekomst extra energiebesparende technische voorzieningen worden aangebracht. Het gaat onder meer om overheidsgebouwen in Capelle a/d IJssel, Arnhem en Breda, alsmede om kantoren van de Belastingdienst, de Douane, het Nederlands Forensisch Instituut, Korps Landelijke Politiediensten en het Paleis van Justitie in Den Haag. Energiereductie voert eveneens de boventoon bij een opdracht voor het technische beheer en onderhoud in gebouwen van de gemeente Venlo.
Imtech heeft bovendien convenanten afgesloten om als technologische duurzaamheidspartner te acteren bij initiatieven rondom Arnhem Energiestad en het Rotterdam Climate Initiative.

Bron: Duurzaamgebouwd.nl

Unieke samenwerking bundelt kennis over Thermisch Actieve Gebouwen

2011-06-20T01:44:00.001-07:00

De kennisinstituten ISSO en CUR Bouw&Infra, het platform Duurzaam Gebouwd en de brancheorganisaties in het BetonPlatform, hebben de handen ineen geslagen voor de ontsluiting van kennis over thermisch actieve gebouwen. Als kick-off is gekozen voor de organisatie van een inspirerend en informatief congres. Het congres zal plaatsvinden op woensdag 22 juni 2011.

Integrale aanpak
Thermisch actief bouwen is gebaseerd op het thermisch activeren van de gebouwmassa, met name van de betonconstructies en heeft grote potentie voor het realiseren van comfortabele, energie neutrale gebouwen. Succesvolle toepassing vergt concepten op gebouwniveau, met een integrale benadering van architectuur, constructie, installatie en uitvoering. Om die aanpak probleemloos te laten functioneren is er behoefte aan nieuwe kennis op elk van deze terreinen. Het congres zal stimuleren tot de nieuwe wijze van werken en voorzien in de kennisbehoefte. De unieke en brede samenwerking tussen de betonbranche-organisaties, het platform Duurzaam Gebouwd en de kennisinstituten ISSO en CUR Bouw&Infra staat garant voor een grote stap vooruit.
Betonkernactivering
De populaire term voor thermisch actieve betonconstructies is betonkernactivering. Thermisch actieve bouwelementen worden bij voorkeur gecombineerd met duurzame energiebronnen, zoals warmte-koude-opslag in de bodem. Deze combinatie levert een robuust systeem, dat opgewassen is tegen externe wijzigingen zoals temperatuurstijging. Over de levensduur van het gebouw leidt de combinatie van thermische massa met duurzame energiebronnen tot een minimale CO2-footprint.

Thermisch Actieve Gebouwen
Over betonkernactivering is al veel gepubliceerd. Ook is er al heel wat gebouwd, met goede en soms minder goede ervaringen. Er kan lering worden getrokken uit de ervaringen tot nu toe. Tijdens het congres zullen nieuwe kennisdocumenten en aanbevelingen worden gepresenteerd, zowel door ISSO en CUR als door de partijen van het BetonPlatform.
Over thermisch actieve gebouwen op concept niveau is nog nauwelijks iets gepubliceerd. Daar zal het congres wel in gaan voorzien. In een fors programma van workshops zal worden ingezoomd op de interesses van de diverse doelgroepen, van ontwerp en techniek tot financieel rendement.
Doelstelling van het congres is tweeledig: enerzijds de congresdeelnemers praktisch bruikbare kennis aan te reiken, anderzijds nieuwe kennisnetwerken te stimuleren.
Het congres zal plaatsvinden op 22 juni 2011. Als locatie is gekozen voor nieuwe Congrescentrum 1931 te ’s-Hertogenbosch.

Bron: Duurzaamgebouwd.nl

Warmte- en koudeopslag: doen of niet?

2011-06-20T01:19:00.000-07:00

Om te komen tot een reductie in CO2-uitstoot wordt breed ingezet op warmte- en koudeopslag in de bodem. De TCB vindt dat beter gekeken moet worden naar de gevolgen voor de bodem op de lange termijn.

Warmte- en koudeopslag
In het rijksprogramma Schoon en Zuinig toont Nederland grote ambitie op het gebied van CO2-emissiereductie en duurzame energievoorziening. Ten opzichte van 1990 wil Nederland in 2020 de uitstoot van broeikasgasemissies met 30 procent verminderen en 20 procent duurzame energievoorziening en 2 procent energiebesparing bewerkstellingen. Om aan deze doelstellingen te kunnen voldoen, wordt breed ingezet op warmte- en koudeopslag.

Hoe werkt het?
Bij warmte- en koudeopslag worden minimaal twee bronnen geboord waardoor grondwater kan worden onttrokken en weer kan worden geïnfiltreerd. In de zomer wordt grondwater opgepompt uit een ‘koudebron’. De kou van het grondwater wordt rechtstreeks benut om gebouwen te koelen. Het opgewarmde water wordt daarna teruggepompt in de ‘warmtebron’. In de winter wordt het water uit deze bron opgepompt om de opgeslagen warmte terug te winnen. Het water koelt daarbij af en wordt weer teruggepompt in de koudebron.

Invloed op bodemgebruik
Warmte- en koudeopslag heeft voordelen, maar er spelen ook vragen over gevolgen van het gebruik van de bodem. De technische ingrepen (het boren en constante oppompen en infiltreren van grondwater) kunnen invloed hebben op de prestaties van de bodem als opslagplaats voor thermische energie. De opslag van de warmte zelf kan invloed hebben op biologische, chemische of fysische processen in de bodem. Het gebruik van de bodem kan ook invloed hebben op ander gebruik van de bodem, zoals drinkwaterwinning.

Integrale benadering
De TCB bespreekt in haar advies over warmte- en koudeopslag de gevolgen vanuit verschillende invalshoeken: bodem, ondergronds gebruik, bovengronds gebruik en toekomstig gebruik. Vastgesteld wordt dat warmte- en koudeopslag slechts één van de duurzame energiesystemen is, en dat een eenzijdige stimulering van deze techniek kan leiden tot niet-duurzame toepassingen. Duurzaam gebruik van warmte- en koudeopslag is alleen mogelijk met een integrale benadering van bodemgebruik en energie.

Bron: TC bodem

Project R-cool van het NEW zet in op duurzame koude

2011-06-20T01:11:00.000-07:00

Koude uit hernieuwbare bronnen telt op dit moment niet mee voor het halen van de Europese klimaatdoelstellingen. Dat wil het NEW veranderen, onder meer via het project R-Cool. Want waarom telt bijvoorbeeld verwarming met een WKO-systeem wel mee, maar koeling niet? Het NEW heeft samen met twaalf Europese partners subsidie voor R-Cool aangevraagd bij het Intelligent Energy Europe-programma.

'De vraag naar koude stijgt nog altijd, dus het is relevant dat duurzame koude onderdeel gaat vormen van het Europese klimaatbeleid', vertelt Lex Bosselaar van het NEW. 'Het gaat bijvoorbeeld om sneeuwkoeling, koeling met zee- of rivierwater of WKO-systemen. Op dit moment bestaat echter onvoldoende overeenstemming over de definitie van duurzame koude. Aan dit soort ‘beleidshobbels’ willen we samen met agentschappen uit landen als Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk, Kroatië en Polen wat doen.'

Kansen voor duurzame koude
'Voor Nederland is R-Cool heel interessant', vervolgt Bosselaar. 'Zo hebben we veel ervaring met WKO-systemen. Als de koeling hiervan straks meetelt voor de Europese klimaatdoelen, zal de vraag naar deze systemen stijgen. Nederland kan dan de positie op WKO-gebied verder uitbouwen. Ook financieel is het interessant. Als duurzame koude mee zou tellen om onze doelstellingen te halen, kan het miljoenen besparen ten opzichte van andere duurzame opties zoals windenergie. Daarnaast sluit het project aan bij het bestaande protocol Monitoring Hernieuwbare Energie van Duurzame Energie Nederland (DEN).'

Doel project R-Cool
Het doel van R-Cool is om alle informatie te verzamelen die nodig is een beleidsbeslissing te nemen over het meetellen van koude uit hernieuwbare bronnen. Denk aan:

Definitie van koude uit hernieuwbare bronnen;
Overzicht van technologieën voor koude uit hernieuwbare bronnen;
Eenvoudige statische methode om de bijdrage van duurzame koude te bepalen (toepasbaar in heel Europa);
Inschatting van het potentieel van duurzame koude voor Europa.

Dit najaar wordt bekend of het project subsidie via het IEE-programma krijgt. De initiatiefnemers schatten de kansen hoog in, want koude uit hernieuwbare bronnen heeft veel potentie. De bedoeling is dat het project vanaf maart 2012 van start gaat.

bron: AgentschapNL

Equinix bouwt derde datacenter in Amsterdam

2011-06-10T02:50:00.001-07:00

Equinix, leverancier van wereldwijde datacenterdiensten, heeft vandaag aangekondigd dat het AM3, een derde International Business Exchange datacenter in Amsterdam, zal bouwen. Deze aankondiging komt slechts zes maanden na de officiële opening van het tweede IBX in dezelfde markt.
De eerste fase van AM3 wordt naar verwachting afgerond in het derde kwartaal van 2012. Het nieuwe IBX komt in het Science Park Amsterdam, dat met meer dan 150 netwerken een van de meest netwerkrijke locaties in Europa is. AM3 bevat bij voltooiing ongeveer 6.400 m2 vloeroppervlak voor klanten.

“Dat we drie Amsterdamse datacenters binnen drie jaar aan kunnen kondigen, is een tastbaar bewijs van onze strategische en financiële inzet om de groei van onze klanten te ondersteunen. Bovendien is AM3 het meest duurzame datacenter dat we ooit gebouwd hebben,” aldus Eric Schwartz, President van Equinix EMEA. “AM3 betekent een verdere uitbreiding van Platform Equinix in Europa en het ondersteunt ons groeiende aantal wereldwijde klanten met een volledig spectrum aan premium co-locatie, interconnectie en ondersteunende diensten voor bedrijven in de financiële sector, netwerkleveranciers, grote ondernemingen en dienstverleners op het gebied van cloud, digitale content en IT.”

Het nieuwe datacenter maakt gebruik van warmte- en koudeopslag in de grond om het gebruik van mechanische koeling waar mogelijk te voorkomen. Overtollige warmte van het datacenter zal gebruikt worden om naburige gebouwen te verwarmen en wordt beschikbaar gesteld voor andere toepassingen door derden. Door Equinix’ gebruik van duurzame technologieën kunnen klanten hun CO2-voetafdruk of carbon footprint in belangrijke mate reduceren. AM3 wordt in fasen gebouwd, waarbij de eerste fase capaciteit zal leveren voor ongeveer 1.400 cabinets. Als de tweede en finale fase is afgerond, zal het IBX ongeveer 2.800 cabinets kunnen herbergen.

Bron: Connexie

Stadskantoor Breda verwarmt en koelt met duurzame klimaatinstallatie.

2011-06-09T05:35:00.000-07:00

Het Stadskantoor in Breda is gelegen op het Chassépark naast het bestaande Chassé Theater en Holland Casino. De nieuwbouw is een uitbreiding van het bestaande Stadskantoor.

De EPC-waarde van het gebouw bedraagt 0,6, wat ruimt 62% lager is dan de eisen conform het Bouwbesluit ten tijde van de indiening (EPC<1.6).

Een stadskantoor bouwen met behoud van drie verschillende belendende verkeersstromen. Voor deze opgave stonden Claus en Kaan Architecten voor het gemeentekantoor op het Chasséterrein in Breda. Samen met de constructeurs van Aronsohn werkten ze de opgave uit met een combinatie van constructief beton en staal. Op betonnen v-vormige kolommen is een rechthoekig gebouw met een staalconstructie geplaatst.

MaatregelenDe energieopwekking vindt plaats op een duurzame manier: een gezamenlijke warmte- en koudeopslag die gebruik maakt van vier bronnen. Hiermee worden het Stadskantoren, Holland Casino en het Chassé Theater verwarmd en gekoeld.

Het hart van dit systeem, de warmtepomp, is opgesteld onder het nieuwe Stadskantoor. Door middel van een ringleiding worden de verschillende gebouwen aan het warmte- en koudesysteem gekoppeld.

Bijkomend voordeel is dat het trio qua energiebehoefte een nogal gemêleerd gezelschap vormt: het stadskantoor gebruikt vooral overdag haar meeste energie, terwijl het theater vooral op de avond is aangewezen. Door het casino wordt ook 's nachts een beroep gedaan op de installatie.